Năm giờ chiều.
Lúc này chính là thời điểm nhiệt độ cao nhất trong ngày, Tất Phương và lạc đà đang trú mát dưới một vách đá.
“Thời gian thích hợp nhất để lên đường trong ngày là từ bốn giờ đến mười một giờ sáng, sau đó là từ bốn giờ đến bảy giờ chiều, đi xuyên đêm cũng được, nhưng tôi đã nói rồi, đó là thời điểm hoạt động cao điểm của động vật, vì vậy tính nguy hiểm tương đối cao, và trong môi trường tối tăm, cũng dễ khiến con người phải chịu áp lực tinh thần lớn hơn.”
“Vả lại con người luôn phải nghỉ ngơi, chúng ta không phải lạc đà, không thể không ăn không uống trong nhiều ngày, đêm ở Sahara rất lạnh, trong môi trường lạnh giá, hãy cố gắng ngủ càng nhiều càng tốt, lượng nhiệt năng bạn mất đi do hoạt động quá mức sẽ không được tái tạo tuần hoàn đâu.”
“Đừng lo lắng bạn sẽ ngủ quên luôn trong giấc mộng, trừ khi đã kiệt sức hoàn toàn, nếu không trước khi bị đông cứng bạn sẽ bị cái lạnh làm cho tỉnh giấc thôi.”
Tất Phương nhấp một ngụm nước, cẳng tay buông thõng tự nhiên đặt trên đầu gối, nheo mắt nhìn ánh nắng gay gắt bên ngoài bóng râm, đâu đâu cũng là sóng nhiệt và sa mạc.
Nếu là đi du lịch, đi cùng đoàn lớn và đoàn lạc đà, dĩ nhiên đó là phong cảnh thiên nhiên vô cùng hùng vĩ, mở mang tầm mắt và tâm hồn, nhưng nếu chỉ có một mình, thứ tràn ngập trong lòng e rằng đều là tuyệt vọng nhỉ?
Tất Phương vặn nắp bình nước, chỉ vào sa mạc mênh mông trước mặt: “Có thể tưởng tượng được không, Sahara hiện tại đầy rẫy những cồn cát trước đây lại là một khu rừng rậm rạp.”
【Có thể tưởng tượng, tôi nghĩ tới rồi】
【Cho xin tí mặt mũi đi, Phương Thần không muốn thấy phản ứng này của bạn đâu】
【Mì Ý nên trộn với bê tông số 42】
【Mặc dù không dám tin, nhưng tôi không phải kẻ ngốc, khi lão Phương nói ra câu này, tôi biết ngay, dù có vô lý đến đâu thì đây cũng là sự thật rồi (mặt chó)】
【Lý trí bảo tôi phải chấp nhận nó】
Kênh chat luôn kỳ kỳ quái quái, Tất Phương vốn đã quen với điều đó nên không để nó làm gián đoạn lời kể của mình.
“Dưới sự thổi quét của gió tín phong đông bắc, mỗi năm Sahara có hàng trăm triệu tấn bụi đất bị mang đi, phần lớn trong số đó đều lắng đọng xuống Đại Tây Dương,”
“Thông qua nghiên cứu các trầm tích cổ đại, các nhà khoa học phát hiện ra rằng, trong hàng chục vạn năm qua, khí hậu của Sahara luôn thay đổi có quy luật giữa khô hạn và ẩm ướt, chu kỳ thời gian là hơn 2 vạn năm.”
“Mà những bức bích họa cổ đại được tìm thấy trong sa mạc Sahara cũng đã chứng thực hiện tượng này từ một khía cạnh khác, trong những bức bích họa này xuất hiện rất nhiều ngựa, trâu nước, voi, hươu cao cổ và các loài động vật khác, mà chúng ta đều biết, những loài động vật này không thể sinh tồn trong sa mạc, đặc biệt là ngựa.”
“Trong khoảng thời gian từ 4 vạn năm đến 2 vạn năm trước, vùng Sahara vẫn là một thời kỳ khí hậu ẩm ướt, lúc đó thực vật tươi tốt, sông ngòi chằng chịt, hồ nước thành đàn, lũ lụt thường xuyên xảy ra.”
“Đến khoảng thời gian từ 2 vạn năm đến 1 vạn năm trước, khí hậu ở đây trở nên khô hạn, thực vật trở nên thưa thớt, sông ngòi đứt dòng trở thành thung lũng sông khô.”
“Sau thời kỳ khô hạn này, khí hậu lại chuyển về ẩm ướt. Đến khoảng năm 3500 trước Công nguyên, lượng mưa dồi dào, cỏ cây tươi tốt, hồ sông đầy ắp, diện tích vùng nước đạt mức tối đa.”
“Nhưng sau đó, gió dữ lại quay trở lại vùng đất này, những khu rừng rậm rạp biến thành thảo nguyên, trở thành thiên đường của bò vàng, cừu, linh dương, hươu cao cổ, các loài động vật như hà mã, trâu nước tuyệt tích, nghề đánh cá cũng không còn tồn tại.”
“Sau năm 2000 trước Công nguyên, mức độ khô hạn của khí hậu gia tăng, các loài động vật thảo nguyên cũng rút khỏi vũ đài, sông ngòi đứt dòng, hồ nước thu nhỏ, cạn kiệt hoặc biến mất, thảm thực vật héo úa thoái hóa, từ thảo nguyên hoàn toàn biến thành sa mạc, nhiều loài động vật thảo nguyên buộc phải rút khỏi vũ đài lịch sử của Sahara.”
“Cho đến hiện tại, Sahara đã hoàn toàn trở thành vùng nhiệt đới khô hạn điển hình và có diện tích lớn nhất thế giới.”
【Tại sao lại biến thành như vậy ạ, đơn thuần là nguyên nhân khí hậu, hay là gì khác?】
【Phá hoại môi trường?】
【Không hẳn, Sahara hình như đã như vậy từ rất lâu rồi】
“Không phải phá hoại môi trường, mà là khí hậu vốn dĩ như vậy, nếu nói về nguyên nhân căn bản, thì đó là do sự thu hẹp của biển Tethys.”
【Cái gì cái gì】
【Lại là thứ chưa từng nghe qua】
【Trên Trái Đất có vùng biển này sao?】
“Trước đây thì có.”
Tất Phương bốc một nắm cát, để nó từ từ rơi xuống.
“Do sự vận động của các mảng kiến tạo Trái Đất, các lục địa trên Trái Đất thực chất luôn di chuyển chậm chạp, vào 4000 vạn năm trước, mảng kiến tạo nơi châu Phi tọa lạc không nằm ở vị trí mà chúng ta thấy hiện nay, ở phía bắc của nó có một vùng biển rộng lớn, đó chính là biển Tethys.”
“Dưới sự nuôi dưỡng của lượng lớn không khí ẩm ướt từ đại dương, Bắc Phi lúc đó không tồn tại sa mạc Sahara, mà là một vùng ốc đảo rộng lớn.”
“Tuy nhiên chính từ 4000 vạn năm trước, mảng kiến tạo châu Phi bắt đầu không ngừng di chuyển về phía bắc, theo thời gian, cuối cùng nó đã va chạm với mảng kiến tạo châu Âu, điều này dẫn đến sự đóng kín của biển Tethys, và phần phía bắc của mảng kiến tạo châu Phi cũng vì bị ép mà nâng cao lên, nhiều vùng đất hơn cũng lộ ra khỏi mặt nước biển.”
“Sự thu hẹp của biển Tethys không chỉ dẫn đến sự thay đổi trạng thái khí hậu trung bình của Bắc Phi, mà còn tăng cường phản ứng của gió mùa mùa hè châu Phi đối với sự thay đổi quỹ đạo, sau đó trở thành yếu tố chính kiểm soát sự thay đổi phạm vi của sa mạc Sahara.”
【Nắp thóp của tôi vừa bay vào mấy thứ kỳ lạ】
【Hình như tôi vừa hé nhìn thấy chân tướng của thế giới】
【Hỏng rồi, não sắp mọc ra rồi】
“Nếu nói sự thu hẹp của biển Tethys là nguyên nhân căn bản, thì hiện tượng tiến động của Trái Đất là nguyên nhân trực tiếp khiến khí hậu của Sahara thay đổi có quy luật.”
“Cái gọi là tiến động của Trái Đất, là chỉ trục tự quay của Trái Đất dưới ảnh hưởng của lực hấp dẫn từ mặt trời và mặt trăng sẽ quay quanh trục công chuyển của Trái Đất, quỹ đạo của sự quay này trong không gian là một mặt nón, chu kỳ của nó là khoảng 2,57 vạn năm.”
“Chúng ta biết rằng, tại vị trí mặt trời chiếu thẳng trên Trái Đất, năng lượng mặt trời thu được là cao nhất, và cùng với sự gia tăng độ nghiêng của ánh nắng, năng lượng mặt trời thu được cũng theo đó mà giảm đi.”
“Tiến động của Trái Đất sẽ thay đổi độ nghiêng của ánh nắng trên Trái Đất trong cùng một mùa, từ đó ảnh hưởng đến sự phân bổ năng lượng mặt trời giữa các mùa trên Trái Đất.”
“Nói cách khác, tiến động của Trái Đất sẽ khiến năng lượng ánh nắng của cùng một khu vực trên Trái Đất trong cùng một mùa xuất hiện sự biến động có quy luật kiểu ‘từ ít đến nhiều, rồi từ nhiều đến ít’ như vậy, và đối với khu vực nơi Sahara tọa lạc, điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cường độ của gió mùa mùa hè.”
“Thực chất cũng chính là gió biển và gió đất, gió mùa mùa hè không đủ, gió biển sẽ yếu, sẽ không có đủ không khí ẩm từ đại dương tiến vào lục địa, dần dần, sẽ trở nên khô hạn.”
“Có lẽ hàng nghìn năm sau, nơi này lại biến thành một khu rừng ẩm ướt, trở thành thiên đường của động vật.”
【Mẹ nó chứ, tôi chưa bao giờ được học những thứ này...】
【Tự tin lên, địa lý cấp ba không dạy cái này đâu】
【Nếu tôi vẫn là học sinh cấp ba, chủ đề này, xin lỗi, chủ đề này dù tôi có là học sinh cấp ba cũng chẳng nói được câu nào.】
【Không đúng nha, cái biển gì đó thu hẹp từ bốn nghìn vạn năm trước, tại sao bốn vạn năm trước mới biến thành sa mạc?】
“Bởi vì thu hẹp chỉ là một sự bắt đầu, lục địa di chuyển là một quá trình chậm chạp, cho đến thời kỳ Tortonian của hậu Miocene, khoảng 700 vạn đến 1100 vạn năm trước, vùng biển này mới thu hẹp gần hết, hoàn toàn cắt đứt nguồn hơi nước.”
“Sở dĩ bốn vạn năm trước mới bắt đầu chu kỳ, thì liên quan đến lịch sử khí tượng của Trái Đất rồi, thực ra những gì các bạn thấy hiện nay, gió mùa mùa hè hàng năm hay các đới gió thịnh hành, đều mới hình thành trong vài vạn năm gần đây thôi.”
“Bốn vạn năm trước, lúc đó Trái Đất vẫn còn là kỷ băng hà, và trước đó đã kéo dài hàng triệu năm, hoàn toàn không có cái gọi là gió mùa mùa hè.”
Khán giả rơi vào trạng thái ngây dại.
Từ trôi dạt lục địa, cho đến biến đổi khí hậu, rồi đến lịch sử Trái Đất, nếu không nghiên cứu chuyên sâu thì thực sự không chắc đã hiểu rõ.
“Cái gã này, sao lại biết nhiều thế nhỉ?”
Trong đoàn lạc đà Ai Cập, Mugalen cưỡi trên lạc đà nhìn điện thoại, vẻ mặt như bị táo bón.
Đây là những thứ mà con người nên biết sao?
Tất Phương lục lọi ba lô, kiểm kê lại vật tư.
Nguồn nước vẫn còn rất dồi dào, trên người lạc đà cũng treo vài quả hồ lô sa mạc để bổ sung, ít nhất có thể duy trì được năm ngày, nhưng thức ăn đã hơi thiếu rồi, còn lại vài miếng cá khô nhỏ.
Thức ăn trước đó, cơ bản đều là cá bắt được sau khi băng qua nửa sau của Điểm Nemo còn sót lại, qua mấy ngày này cũng ăn gần hết rồi.
Ngẩng đầu nhìn quanh, vùng Gobi ban đầu đã hoàn toàn biến thành sa mạc mênh mông.
Lấy ra một miếng cá khô, Tất Phương nhét vào miệng nhai khan, nhìn mặt trời đang dần khuất bóng ở phía tây.
“Cần dựng nơi trú ẩn rồi, đợi đến ngày mai, chúng ta cần đi tìm một chút thức ăn.”
Xin nghỉ một ngày anh em nhé.
Nghỉ một hôm.