“Nhất ca, Nhất ca, cậu xem kịch bản tiểu phẩm tôi sửa thế nào? Thầy giáo bảo tôi tham gia hội diễn văn nghệ mùng 1 tháng 5, cậu lại không chịu viết kịch bản, làm tôi rầu muốn chết rồi đây này.”
Giờ nghỉ giải lao của khoa Kinh tế, Tôn Tiên Tiến đẩy một cuốn sổ dày cộp về phía Lý Dã, mong chờ Lý Dã cho cậu ta vài ý kiến chỉ đạo.
Bởi vì tiết mục "Mì xào hải sản" nhận được vô số lời khen ngợi trong đêm hội Nguyên Đán vài tháng trước, nên Tôn Tiên Tiến giống như đột nhiên đả thông hai mạch Nhâm Đốc, đâm ra đam mê sáng tác các tiết mục hài kịch kiểu này.
Trong cuốn sổ dày cộp của cậu ta ghi chép hết kịch bản tiểu phẩm này đến kịch bản tiểu phẩm khác, cứ viết xong một cái là lại tìm Lý Dã để chia sẻ và nhờ đánh giá.
Lý Dã cho rằng Tôn Tiên Tiến vẫn có chút linh khí, mặc dù bị giới hạn bởi tầm nhìn của thời đại, nhưng ít nhất cũng thiết kế được vài điểm gây cười, phản ánh một số vấn đề xã hội, thỉnh thoảng lại lóe lên vài tác phẩm xuất thần, khá là mới mẻ.
Tất nhiên Tôn Tiên Tiến cũng có tư tâm, bởi vì cậu ta đã thành công kéo được Biên Tĩnh Tĩnh vào tổ hài kịch tiểu phẩm, hai người có thể thường xuyên tập luyện cùng nhau.
“Cái này của cậu tốt hơn cái mấy hôm trước đấy, nếu cậu có thể nhào nặn lại một chút, có lẽ sẽ còn hay hơn...”
Lý Dã rút nắp bút máy, định gạch chân vài đoạn trên kịch bản của Tôn Tiên Tiến, thảo luận với cậu ta về phương án tối ưu hóa, nhưng đúng lúc này, ngoài cửa phòng học đột nhiên có bốn năm người bước vào, một người trong đó mặc áo khoác xanh quân đội vừa vào cửa đã lớn tiếng gọi.
“Ai là Lý Dã?”
Tất cả mọi người đều ngẩng đầu lên, kinh ngạc nhìn ra cửa.
Bởi vì nghe giọng điệu của người này, rõ ràng là đến để kiếm chuyện.
Lý Dã đóng nắp bút máy trong tay lại, lạnh lùng đánh giá mấy người ngoài cửa, nhìn tuổi tác, cử chỉ, khí tràng của bọn họ, hẳn là sinh viên khóa trên của Kinh Đại.
Lý Dã không đáp lời, những người khác tự nhiên cũng không lên tiếng, lớp trưởng Chân Dung Dung vừa định đứng lên quát hỏi, lại bị Trần Tiêu Linh kéo lại.
Thấy mọi người đều không nói gì, một người mặc áo khoác jacket trong đám người bước ra, lên tiếng hỏi lại, chỉ là lần này giọng điệu đã thu liễm hơn nhiều.
“Xin hỏi, vị nào là Lý Dã?”
“Là tôi.”
Lý Dã nhẹ nhàng trả lời, không vội không vàng, ngồi trên ghế mông cũng không nhúc nhích lấy một cái.
Sinh viên khóa trên quả thực không dễ đắc tội, bởi vì tương lai của bọn họ là vô lượng, nhưng cả Kinh Đại có mấy vạn người, Lý Dã không thể ai cũng là anh em tốt được.
Giống như câu cửa miệng của một diễn viên hài sau này từng nói —— Người không thích tôi nhiều lắm, anh tính là cái thá gì?
“Cậu chính là Lý Dã?”
Nam sinh mặc áo xanh quân đội lên tiếng đầu tiên nhìn về phía Lý Dã, nhấc chân bước tới, đặt một cuốn "Nghiên cứu Kinh tế Hiện đại" xuống trước mặt Lý Dã.
Sau đó hắn lật đến một trang trong đó, chỉ vào tiêu đề của một bài viết, giọng điệu bất thiện nói: “Bài viết 'Nhu cầu tương hỗ giữa chuyển dịch và tiếp nhận nền công nghiệp' này là do cậu viết?”
Lý Dã liếc nhìn bài viết trên tạp chí một cái, trong lòng đại khái đã có suy đoán.
Sau đó anh lại ngẩng đầu lạnh lùng nhìn đối phương, giọng điệu cũng bất thiện không kém hỏi ngược lại: “Anh lại là ai? Thuộc viện khoa nào?”
“...”
Nam sinh mặc áo Tôn Trung Sơn sửng sốt một chút, rõ ràng không ngờ thái độ của Lý Dã lại còn bất thiện hơn cả hắn, nhưng hắn vừa định nổi đóa, người mặc áo jacket phía sau đã bước tới.
“Chào cậu, chúng tôi là sinh viên khóa 80 khoa Toán, hôm nay tình cờ đọc được một bài viết do Lý Dã viết, có chút ý kiến bất đồng muốn tìm cậu ấy thảo luận một chút.”
Nghe người này nói chuyện còn coi như hòa nhã, Lý Dã lúc này mới đứng lên, gật đầu thừa nhận: “Tôi chính là Lý Dã, bài viết này là do tôi viết.”
Lý Dã vừa dứt lời, trong phòng học liền vang lên một tràng thốt lên kinh ngạc.
“Bọn họ đang nói gì vậy? Lý Dã thế mà lại đăng luận văn trên tạp chí rồi sao? Sao chẳng có chút phong thanh nào thế.”
“Không biết nữa! Cậu em trai này cứ thần thần bí bí, động một tí là lại làm ra chuyện khiến người ta kinh ngạc, đăng luận văn chắc cũng không có gì lạ đâu nhỉ?”
“Lạ hay không thì không biết, nhưng xem ra bài viết cậu ấy đăng gây tranh cãi không nhỏ, nếu không sao sinh viên khóa 80 lại chạy tới tìm cậu ấy thảo luận?”
“Là tranh luận, chúng ta suốt ngày xem mấy anh chị khóa trên tranh cãi ỏm tỏi, không ngờ hôm nay lại rơi xuống đầu chúng ta rồi.”
“Khoa Toán chạy tới thảo luận vấn đề kinh tế làm gì? Chúng ta phải giúp Lý Dã chứ?”
“Đó là điều chắc chắn, đi, qua đó giúp một tay!”
Bạn học của Lý Dã ào ào xúm lại, bao vây Lý Dã và mấy sinh viên khóa trên vào giữa.
Mà Chân Dung Dung cũng ra mặt nói: “Mấy vị bạn học, lớp chúng tôi rất tán thành các hình thức thảo luận học thuật, nhưng xin mọi người hãy kiềm chế cảm xúc của mình, thảo luận thân thiện có được không?”
“Đương nhiên là được.”
Nam sinh áo jacket đưa tay về phía Lý Dã, sau khi bắt tay xong liền nói: “Tôi là Dương Thần, cậu ấy là Tống Tử Nguyên, chúng tôi đều là thành viên của Câu lạc bộ Văn học Tiểu Thảo Đương Tự Cường, bình thường rất thích thảo luận một số vấn đề thời sự.”
Nam sinh áo xanh quân đội liếc nhìn đồng bạn của mình, không có ý định bắt tay, đi thẳng vào vấn đề: “Tôi có ý kiến bất đồng vô cùng gay gắt đối với bài 'Nhu cầu tương hỗ giữa chuyển dịch và tiếp nhận nền công nghiệp' này của cậu.”
“Trong bài viết này, cậu ra sức cổ xúy cho lợi ích của việc tiếp nhận các ngành công nghiệp lạc hậu của thế giới phương Tây, biến sự bóc lột hút máu của phương Tây đối với chúng ta, nói thành nhu cầu tương hỗ của cả hai bên...”
“Chúng ta du nhập những ngành nghề mà bản thân người phương Tây cũng không muốn làm, sau đó lại xuất khẩu hàng hóa sang phương Tây với chi phí thấp, cái chi phí thấp này từ đâu mà có cậu có hiểu không?”
Tống Tử Nguyên cao giọng, căm ghét tột cùng nói: “Đây là sự tự bóc lột của chúng ta, thông qua việc bóc lột đồng bào của mình, để đạt được mục đích bợ đỡ người phương Tây, cậu... đáng chết!”
“...”
“Anh nói ai đáng chết? Anh nói ai đáng chết?”
Tôn Tiên Tiến là người đầu tiên không chịu để yên, vóc dáng nhỏ bé trực tiếp xông lên trước mặt Tống Tử Nguyên, hầm hầm tức giận bắt đầu xắn tay áo.
Tính tình của người tỉnh Hắc Long Giang, đó không phải là thẳng thắn bình thường đâu.
Lớp trưởng Chân Dung Dung cũng rất không vui nói: “Các anh nói chuyện kiểu gì vậy? Thảo luận vấn đề thì cứ thảo luận vấn đề, tại sao lại công kích cá nhân? Nếu anh còn như vậy nữa thì xin mời anh ra ngoài.”
“Chúng tôi công kích cá nhân chỗ nào, các cô cậu có biết vị bạn học Lý Dã này đã nói gì trong bài viết không?”
Tống Tử Nguyên không hề nhượng bộ cầm cuốn tạp chí lên, chỉ vào bên trên nói: “Nhìn điều này xem... các nước đang phát triển tiếp nhận sự chuyển dịch công nghiệp của các nước phát triển, là con đường tất yếu để tiến tới giàu mạnh... Tiếp nhận thế nào?”
“Cậu nói cho tôi biết tiếp nhận thế nào?” Tống Tử Nguyên nhìn Lý Dã, chằm chằm hỏi: “Là liên doanh sao? Hay là dứt khoát để vốn nước ngoài độc quyền?
Tôi thấy cậu không phải là du nhập nền công nghiệp, cậu là đang du nhập chủ nghĩa nguy hiểm, cậu đang đẩy anh chị em của chúng ta vào vực thẳm bị bóc lột.”
Xung quanh chìm vào tĩnh lặng vài giây, nhưng ngay sau đó liền "oanh" một tiếng ồn ào hẳn lên.
“Sao anh có thể chụp mũ như vậy? Lý Dã chỉ là bày tỏ quan điểm về mặt kinh tế mà thôi, anh quá đáng rồi đấy...”
“Bây giờ chúng ta đã bắt đầu tiếp xúc với vốn nước ngoài, Hội chợ Quảng Châu năm nào cũng được tổ chức, quan điểm của Lý Dã thì có vấn đề gì? Các anh căn bản không hiểu, lại chạy tới chỉ trích một sinh viên...”
Dương Thần mặc áo jacket đứng ra, trầm giọng nói: “Mọi người đừng kích động, chúng tôi chỉ đến để thảo luận vấn đề thôi,
Quan điểm mà bạn học Lý Dã trình bày trong bài viết này, có sự khác biệt rất lớn so với chiến lược hiện tại của chúng ta, chúng tôi cho rằng cậu ấy có ý đồ trói buộc nền công nghiệp của chúng ta với kinh tế phương Tây,
Nếu ý đồ này thành công, chúng ta rất có thể sẽ phải chịu sự bóc lột nặng nề của thế giới phương Tây, có thể chúng ta phải xuất khẩu vài vạn bộ quần áo, mới đổi lại được một chiếc ô tô,
Đây mới chỉ là thứ yếu, nếu chúng ta phát triển công nghiệp nhẹ lên rồi, nhưng phương Tây lại đưa ra đủ loại điều kiện làm khó dễ, đột nhiên không cần sản phẩm của chúng ta nữa thì làm sao? Chẳng lẽ cứ mặc cho bọn họ bóc lột sao?”
“Hơn nữa lại còn đăng trên loại tạp chí cấp quốc gia này, ảnh hưởng quá lớn rồi.”
“...”
Đám người Chân Dung Dung không nói gì nữa, bởi vì mặc dù bọn họ không hiểu ý của Dương Thần và Tống Tử Nguyên, nhưng hai chữ "bóc lột" này, thực sự quá nhạy cảm.
Tất cả mọi người, đều nhìn về phía Lý Dã, đặc biệt là Tống Tử Nguyên, ánh mắt càng thêm rực lửa giống như muốn lôi cái đuôi phía sau Lý Dã ra vậy.
Lý Dã không hề vội vàng phản bác Tống Tử Nguyên và Dương Thần, anh chỉ dùng ánh mắt vô tư không sợ hãi đối đầu với bọn họ.
Hai mươi giây sau, sự bức bối trong lòng mọi người đã đạt đến đỉnh điểm, mà khí thế tràn đầy tự tin của Tống Tử Nguyên, lại bắt đầu xao động rối loạn.
Cảm xúc, biểu cảm, ánh mắt của Lý Dã đều quá bình tĩnh, căn bản không có loại bối rối khi bị vạch trần khuyết điểm, giống như chưa từng có chuyện gì xảy ra vậy.
Cuối cùng, Lý Dã lên tiếng nói: “Tiền đề để tôi viết bài này, là Trung Quốc chúng ta gia nhập vào cái vòng tròn lớn của thương mại thế giới,
Nếu đã gia nhập vào rồi, vậy thì sự trói buộc công nghiệp do kinh tế thị trường dẫn đến là điều không thể tránh khỏi.”
“...”
Mọi người đưa mắt nhìn nhau, bởi vì ý tứ trong câu nói này của Lý Dã, giống như đang nói... Nếu đã ngồi lên bàn cờ thương mại thế giới, vậy thì sự "bóc lột", sẽ tồn tại ở khắp mọi nơi.
Năm 1983 mà nói ra những lời này, quả thực không phải là to gan bình thường.
Ngay hơn một năm trước, tại lễ tốt nghiệp của khoa Kinh tế khóa 77, một vị giảng viên của Kinh Đại đã từng nói, cá biệt có sinh viên phát biểu quan điểm phản chủ nghĩa Marx, đào tạo ra những người như vậy, quả thực chính là đào tạo ra kẻ đào mồ chôn giai cấp vô sản.
Mà trong làn sóng phê phán "tự do hóa tư sản", một vị lão tiên sinh của khoa Kinh tế Kinh Đại đã đăng bài "Nghiên cứu kinh tế học phương Tây hiện đại và hiện đại hóa kinh tế xã hội chủ nghĩa nước ta" trên "Học báo Đại học Kinh Thành", sau đó "Đệ Nhất Nhật Báo" đã dùng nửa trang báo để đăng lại, gây tiếng vang mạnh mẽ trong xã hội, kinh tế học phương Tây mới có được một không gian sinh tồn hợp pháp ở Đại lục.
Cho nên có thể tưởng tượng, môi trường lúc này, thái độ đối với tư bản phương Tây hoàn toàn không thống nhất.
Những thanh niên có chí hướng như Tống Tử Nguyên thực ra rất nhiều, gần một năm nay Lý Dã đã gặp rất nhiều sinh viên Kinh Đại, vì một quan điểm mà tranh cãi đến đỏ mặt tía tai, điều này cũng rất bình thường.
Bọn họ thực ra còn yêu đất nước này hơn tuyệt đại đa số mọi người, chỉ là tâm tư của bọn họ là: Lão tử tuy nghèo, nhưng chúng ta không nhặt rác, càng không hầu hạ cái mông của các người.
Nhưng Lý Dã vô cùng rõ ràng một sự thật, có trả giá mới có hồi báo, sợ nhất là cậu ngay cả giá trị để bị bóc lột cũng không có.
Kẻ đi sau, trong quá trình đuổi theo, không biết phải chịu đựng bao nhiêu sự bất bình đẳng, chịu đựng bao nhiêu nước mắt mới có thể thành công.
Khi bốn mươi năm sau, Trung Quốc trải qua một thời gian dài cắm cúi nhẫn nhịn, khiến thế giới phải một lần nữa chú ý tới,
Quay đầu nhìn lại con đường đã đi qua, chính là dùng từng chiếc áo sơ mi, từng cái cúc áo, từng món đồ chơi, từng giọt mồ hôi của anh chị em, từng bước từng bước khó nhọc trên vùng núi non đầy chông gai, đắp nên một con đường tươi sáng.
Có thể nói Lý Dã là người duy nhất trong thời đại này, nhìn xuyên qua màn sương mù thấy được ánh sáng, cũng là người ủng hộ kiên định nhất của kinh tế thị trường.
Tống Tử Nguyên trừng lớn hai mắt, nhìn Lý Dã trầm giọng hỏi: “Cậu thế mà lại thực sự cho rằng, chúng ta cần phải bị người ta bóc lột mới có thể phát triển sao?”
“Anh hiểu sai rồi, là trói buộc thương mại.”
Lý Dã lắc đầu nói: “Nhưng rốt cuộc là ai trói buộc ai, lại còn chưa biết được, chúng ta cần thế giới, thế giới cũng cần chúng ta,
Bọn họ có thể dùng đơn hàng để khống chế chúng ta, chúng ta cũng có thể dùng năng lực sản xuất để khống chế bọn họ.”
“Điều này không thể nào,” Tống Tử Nguyên đột nhiên vung tay nói: “Người ta là người mua, không mua của cậu có thể mua của người khác, đến lúc đó chúng ta tiêu tốn lượng lớn tài lực xây dựng nên những ngành công nghiệp cấp thấp dư thừa, nhất định sẽ bị người ta chèn ép.”
Mua của người khác?
Lý Dã mỉm cười, không giải thích thêm nữa.
Người năm 1983 không ai có thể ngờ tới, Trung Quốc vài chục năm sau, gần như đã chèn ép chết toàn bộ các nhà sản xuất đồ dùng hàng ngày trên toàn cầu, anh không mua của tôi thì đi mua của khỉ Nam Việt, thực ra nguồn gốc vẫn là made in china.
Nền công nghiệp sản xuất hùng mạnh mà Trung Quốc nhẫn nhịn cắm cúi phát triển mấy chục năm, khiến cả thế giới đều phải run rẩy.
“Cậu cười cái gì?”
Tống Tử Nguyên nhìn nụ cười của Lý Dã, càng nhìn càng thấy tức giận, bởi vì ánh mắt khinh miệt đó của Lý Dã, khiến người ta có cảm giác giống như một sinh viên đại học đang cười nhạo một học sinh tiểu học không hiểu vi tích phân vậy.
Lý Dã không định đôi co với đám người Tống Tử Nguyên nữa, thế là anh nói thẳng: “Sự lo lắng của các anh đối với đất nước này, tôi rất khâm phục, nhưng các anh không phải là sinh viên khoa Kinh tế, cho nên một số vấn đề kinh tế mang tính chuyên môn, tốt nhất vẫn không nên đưa ra kết luận bừa bãi.”
“Cậu nói vậy là có ý gì?”
Lần này ngay cả Dương Thần cũng không vui rồi, sinh viên đại học bây giờ bất kể là chuyên ngành nào, đều phổ biến có tư tưởng "vì nước vì dân", Lý Dã lấy lý do chuyên ngành khác nhau để phủ định tư cách tham gia thảo luận của bọn họ, điều này quá đáng rồi.
Nhưng Lý Dã lại nói: “Các anh là khoa Toán, vậy tôi muốn thỉnh giáo một vấn đề toán học, các anh cho rằng giải Nobel Toán học năm nay sẽ được trao cho ai?”
“...”
Đám người Chân Dung Dung, Tôn Tiên Tiến đều có chút ngơ ngác, không hiểu tại sao Lý Dã lại đột nhiên hỏi vấn đề này.
Có vài bạn học thậm chí còn đang hỏi thăm nhau, đề cử giải Nobel Toán học năm nay đều có những ai?
Nhưng Tống Tử Nguyên lại cười ha hả nói: “Ha ha ha ha, giải Nobel căn bản không có giải Toán học, cậu ngay cả điều này cũng không biết, còn đặt câu hỏi cái gì? Thật là làm tôi cười chết mất...”
Nhưng Dương Thần lại suy nghĩ nhanh chóng, cảm thấy không đúng.
Nhưng lúc này Lý Dã đã dang hai tay ra, rất bất đắc dĩ nói: “Các anh xem, tôi ngay cả việc giải Nobel không có giải Toán học cũng không biết, nhưng lại muốn thảo luận vấn đề toán học với các anh,
Vậy các anh ngay cả kiến thức kinh tế học cơ bản cũng không có, lại dựa vào đâu mà cảm thấy có thể đưa ra đánh giá đối với quan điểm kinh tế học của tôi chứ?”
Tiếng cười của Tống Tử Nguyên im bặt, sắc mặt phức tạp nhìn Lý Dã, vô cùng tức giận, nhưng có tức cũng không phát ra được.