Đại thần Nghê nhìn biển người đen kịt trước mắt, trong lòng cũng “thịch” một tiếng.
Với sự hiểu biết của ông về các xí nghiệp nội địa, tình trạng này của Xưởng 506 về cơ bản chỉ có một lời giải thích —— thiếu tiền.
Với các xí nghiệp hiện nay, chỉ cần không quá thiếu tiền thì sẽ không chọc cho công nhân viên chức tụ tập đông đúc, để công nhân bao vây cả tòa nhà văn phòng. Chuyện này mà truyền ra ngoài sẽ ảnh hưởng đến danh tiếng của xưởng trưởng, ngay cả công nhân dưới quyền mà anh cũng không trấn áp được thì làm xưởng trưởng cái nỗi gì?
Nhưng Xưởng 506 rõ ràng là tham gia vào công trình trọng điểm nâng cấp thông tin kỹ thuật số của Bộ Bưu điện, nhà nước chắc chắn sẽ rót vốn, những người này đột nhiên tụ tập tới đây, xác suất lớn là đến đòi tiền.
Vậy phân tích kỹ một chút, tại sao họ lại đến đòi tiền? Có phải trước đây trong xưởng đã xuất hiện lỗ hổng rồi không?
Một xí nghiệp có lỗ hổng, thì tình trạng hoạt động của nó là không lành mạnh, ngay cả việc sản xuất cơ bản cũng bị ảnh hưởng, huống hồ là nghiên cứu phát triển dự án kỹ thuật?
Đại thần Nghê vừa mới chia tay vui vẻ với Liễu Liên Tưởng, thực sự không muốn bước chân vào một đơn vị có lỗ hổng nào nữa.
“Ơ, Kỹ sư Nghê, sao ông lại ở đây vậy?”
Đang lúc Đại thần Nghê lo lắng trong lòng, chợt nghe thấy giọng nói của Lý Dã.
Đại thần Nghê quay người lại, liền nhìn thấy Lý Dã và vài người bạn học đang cười đùa đi tới.
“Bạn học Lý Dã, cậu đến đây làm gì?”
“Tôi và các bạn học đến làm thực tiễn xã hội a!”
Lý Dã cười nói: “Đơn vị này đang đàm phán liên doanh với bên vốn Cảng Đảo, triết lý kinh doanh của vốn Cảng Đảo chắc chắn khác với nội địa chúng ta, cho nên chúng tôi hy vọng thông qua việc tìm hiểu tình hình cụ thể của lần liên doanh này, có thể nhận thức sâu sắc hơn về sự khác biệt giữa kinh tế thế giới và mô hình kinh tế nội địa.”
“...”
“Xưởng 506 muốn liên doanh? Với ai? Với Bùi Văn Thông sao?”
“Đúng là Bùi Văn Thông, lúc này đang đàm phán đấy! Nếu đàm phán thành công, sau này lão Nghê ông coi như là anh hùng có đất dụng võ rồi.”
“...”
Đại thần Nghê nghe Lý Dã nói vậy, lập tức vừa kinh ngạc vừa vui mừng, trong lòng có cảm giác “liễu ám hoa minh hựu nhất thôn” (trong cái rủi có cái may).
Bởi vì qua lần ủy thác nghiên cứu phát triển tổng đài điện thoại điều khiển bằng chương trình này, ấn tượng của Đại thần Nghê về Bùi Văn Thông rất tốt. Nếu sau này thực sự là Bùi Văn Thông làm chủ Xưởng 506, thì sau này thật sự không phải lo lắng về các dự án nghiên cứu mới nữa.
Dù sao Bùi Văn Thông có tầm nhìn, có nguồn vốn, giữ chữ tín, có chỗ dựa, mỗi một điều kiện đều là yếu tố thuận lợi đảm bảo cho dự án nghiên cứu kỹ thuật tiến hành suôn sẻ.
Mỗi năm nội địa cũng có không ít dự án nghiên cứu khoa học, nhưng cuối cùng đạt được thành tích thì chỉ là một phần nhỏ. Có dự án sai hướng, có dự án nửa đường hết tiền, có dự án dứt khoát là làm báo cáo lừa kinh phí để lấp lỗ hổng.
Cho nên một môi trường thực sự có thể toàn tâm toàn ý làm nghiên cứu là vô cùng hiếm có.
“Nếu được như vậy thì tốt quá,” Đại thần Nghê động lòng nói: “Tôi nhớ bạn học Lý Dã trước đây từng hỏi tôi, máy tính nguyên chiếc không nghiên cứu được, vậy một số linh kiện có được không? Bây giờ tôi có thể nói, chỉ cần mọi người đồng tâm hiệp lực... thì được.”
Lý Dã cười xua tay nói: “Ây ây ây, quyết tâm này ông đừng nói với tôi a! Lãnh đạo đơn vị của các ông đang ở bên trong kìa!”
“Ha ha ha, đi đi đi, Tiểu Vu, chúng ta đi báo danh trước.”
Đại thần Nghê nhìn các bạn học bên cạnh Lý Dã, áy náy vỗ vỗ vai Lý Dã, dẫn Tiểu Vu xuyên qua đám đông đi về phía tòa nhà văn phòng.
Đại thần Nghê bây giờ đã lờ mờ đoán được, Lý Dã không chỉ là “người truyền lời” của Bùi Văn Thông, mà rất có thể là một thế hệ X (con ông cháu cha).
Hiện tại nhà nước vừa mới ban hành lệnh cấm con cái cán bộ kinh doanh, vậy thì bề ngoài chắc chắn phải chú ý một chút.
Ví dụ như “chỗ dựa của xí nghiệp X là con cái nhà họ X,” thì thường là không có vấn đề gì, nhưng nếu “con cái nhà họ X là chủ tịch của doanh nghiệp tư nhân X”, thì chẳng phải là chê mình chưa đủ nổi bật sao? Cứ phải cố sức ra vẻ?
Đại thần Nghê và Tiểu Vu xuyên qua dòng người, vừa định bước vào tòa nhà văn phòng, liền nhìn thấy một nhóm người trong tòa nhà khiêng bàn đi ra.
Đám đông đen kịt bên ngoài lập tức xôn xao.
“Ra rồi, ra rồi.”
“Đừng chen, đều đừng chen...”
“Mẹ kiếp, lão mù nhà ông chen cái gì? Chen nữa đánh rơi kính của ông bây giờ.”
Đại thần Nghê và Tiểu Vu vừa đi đến cửa, lại bị đám đông đột nhiên trào lên chen lấn đẩy ra ngoài, kính cũng suýt nữa bị chen rơi mất.
Ngay lúc Đại thần Nghê suýt bị chen ngã, Lý Dã đưa tay từ phía sau đỡ lấy ông, bảo vệ ông lùi ra vòng ngoài đám đông, còn cười nhạo nói: “Nhìn là biết bình thường Kỹ sư Nghê ông không đi mua đồ dùng sinh hoạt rồi, ngay cả xếp hàng cũng không biết xếp.”
Đại thần Nghê nuốt nước bọt, nói: “Ai biết xếp hàng còn cần phải chen lấn chứ? Người nhà tôi mỗi lần ra ngoài tranh mua đồ, đều như đánh trận toát mấy tầng mồ hôi.”
Kể từ khi nhà nước từng bước nới lỏng hạn chế mua sắm một số mặt hàng vào năm 1983, các hiện tượng tranh mua thỉnh thoảng lại diễn ra một lần, đợi đến cuối thập niên 80, càng bùng nổ làn sóng tranh mua quy mô lớn nhất.
Cho nên lúc này mọi người muốn mua được đồ tốt, bắt buộc phải nắm vững kỹ thuật xếp hàng điêu luyện mới được.
Đại thần Nghê đứng vững bước chân xong liền hỏi: “Bạn học Lý Dã, cậu có biết họ đang làm gì không?”
Lý Dã chỉ vào mấy chiếc bàn được bày ra thành một hàng phía trước nói: “Ông nhìn bộ dạng này, rõ ràng là tuyển công nhân mà!”
Đại thần Nghê kỳ quái nói: “Tuyển công nhân? Những người này đều hơn năm mươi rồi, đáng lẽ phải nghỉ hưu rồi chứ?”
Lý Dã cười nói: “Công nhân bốc vác bán sức năm mươi tuổi nên nghỉ hưu rồi, nhưng công nhân kỹ thuật hiểu kỹ thuật, năm mươi tuổi lại đang độ sung sức đấy!”
“...”
Đại thần Nghê nghi hoặc nhìn về phía trước, một lát sau, phía trước quả nhiên bắt đầu “tuyển công nhân”.
“Đều đừng chen đều đừng chen, xếp hàng cho ngay ngắn, mọi người nhìn kỹ biển báo, theo thứ tự nhé. Phân xưởng một ở bên này, phân xưởng gia công cơ khí ở bên này, phòng kỹ thuật có thể đọc hiểu sơ đồ mạch điện lát nữa vào văn phòng bên trong... Phân xưởng hàn ở chiếc bàn ngoài cùng bên phải... Phân xưởng đóng gói không nhận.”
“Dựa vào đâu mà phân xưởng đóng gói không nhận? Mọi người đều cống hiến cho đơn vị ba mươi năm, dựa vào đâu...”
“Đốt lò hơi có nhận không? Tôi đốt lò hơi ba mươi năm rồi, không ai đốt lò hơi giỏi hơn tôi...”
“...”
Hiện trường vô cùng hỗn loạn, cho đến khi Xưởng trưởng Dương Tuế Ngôn bước ra, cầm lấy chiếc micro vừa được lắp đặt xong.
“Đều đừng ồn ào nữa, ầm ĩ lộn xộn, không sợ bị khách Cảng Đảo chê cười sao?”
“...”
Hiện trường lập tức yên tĩnh lại, mọi người đối với sự uy nghiêm của Xưởng trưởng Dương không mấy bận tâm, nhưng tuyệt đối không thể mất mặt trước khách Cảng Đảo.
Xưởng trưởng Dương đợi mọi người yên tĩnh lại, mới trầm giọng nói: “Tôi nói ngắn gọn vài câu, xưởng chúng ta sắp sửa liên doanh với Công ty điện tử Phong Ngữ của Cảng Đảo. Công ty Phong Ngữ rót vốn vào xưởng chúng ta, cung cấp nhân tài kỹ thuật, mà chúng ta cũng phải có qua có lại, giúp chi nhánh Bằng Thành của Công ty Phong Ngữ giải quyết khó khăn của họ...”
“Công ty Phong Ngữ Bằng Thành sắp đưa vào hoạt động dây chuyền sản xuất tivi màu, hiện tại cần một bộ phận nhân viên kỹ thuật cơ sở. Tôi đã đảm bảo với người ta, nói rằng công nhân viên chức của chúng ta đừng thấy tuổi tác đều không còn nhỏ, nhưng kỹ thuật vững vàng, chịu thương chịu khó, kỷ luật nghiêm minh, sau đó người ta mới đồng ý tiếp nhận. Nhưng các người nhìn xem ban nãy là cái bộ dạng gì?”
“...”
Đợi đến khi hiện trường im phăng phắc, Xưởng trưởng Dương mới lại nói: “Lời thừa thãi tôi sẽ không nói nhiều nữa, lần này là lựa chọn tự do hai chiều. Người ta nguyện ý dùng anh, là vì anh có bản lĩnh, không dùng anh, là bản lĩnh của anh không đủ, không trách được người khác, càng không được phép gây rối.”
“Bây giờ xin mời Tổng giám đốc Trần của Công ty Phong Ngữ Bằng Thành phát biểu.”
Dương Tuế Ngôn sắc bén trừng mắt nhìn mọi người một cái, mới nhường lại vị trí micro.
Sau đó Lý Dã liền nhìn thấy Nhị Cẩu.
Nhị Cẩu năm xưa theo Cận Bằng xuôi nam xuống Bằng Thành, bây giờ đã là Phó tổng giám đốc mặc vest phẳng phiu, người cũng như tên, ra dáng ra hình.
Nhị Cẩu bước lên phía trước đài, bình tĩnh tự nhiên nói: “Chào mọi người, tôi là Trần Đông Câu của Phong Ngữ Bằng Thành, tuổi của mọi người đều lớn hơn tôi, cho nên gọi tôi là Tiểu Trần là được rồi.”
“Hôm nay tôi đến phụ trách tiếp xúc với nhân viên kỹ thuật, thực ra chính là muốn để mọi người hiểu rõ, chúng tôi cần người như thế nào, môi trường làm việc ra sao...”
“Đầu tiên tôi muốn nói với mọi người, bên Bằng Thành rất nóng, lúc tôi từ miền Bắc vừa mới qua đó, ít nhất đã sụt cân mất mấy tháng, sau đó mới dần dần thích nghi được. Cho nên nếu đồng chí nào sức khỏe kém, thì phải suy nghĩ kỹ xem có thể đối phó được với thủy thổ bên đó hay không...”
“Được rồi, tôi xin nói bấy nhiêu trước, mọi người có câu hỏi gì bây giờ có thể đặt câu hỏi, nhất định phải hỏi rõ ràng từ trước, dù sao cách nhà năm ngàn dặm, đi đi về về một chuyến cũng rất phiền phức.”
Nhị Cẩu vừa dứt lời, đám đông xếp hàng bên dưới liền nhao nhao giơ tay.
“Cái đó... Tổng giám đốc Tiểu Trần, các anh nói xong là tiền lương mỗi người mỗi tháng một trăm hai, liệu có bị khấu trừ lung tung không? Ngài cho một câu nói thật, mọi người vất vả đến đầu tháng, rốt cuộc có thể cầm được bao nhiêu tiền vào tay?”
“Đúng vậy! Một trăm hai nghe thì không ít, nhưng tôi nghe nói có một số nhà tư bản thích ăn bớt tiền lương của công nhân...”
“Không phải nghe nói, là xem trên báo chí văn học viết đấy.”
“...”
Nhị Cẩu sửng sốt một chút, nói vào micro: “Ai nói với các người tiền lương là một trăm hai vậy?”
“...”
Nhìn thấy đám đông dưới đài đều biến sắc, Nhị Cẩu vội vàng nói: “Mọi người đừng hiểu lầm a! Một trăm hai là mức lương cơ bản của công nhân sơ cấp, Xưởng trưởng Dương của các người đã nói với tôi, các người đều là công nhân kỹ thuật lâu năm rồi, vậy thì...”
“Khụ khụ khụ khụ...”
Nhị Cẩu chợt nghe thấy vài tiếng ho khan nhẹ, quay đầu nhìn Xưởng trưởng Dương, lập tức hiểu ra điều gì đó.
Bắt đầu từ năm 1984, tiền lương của công nhân nội địa bắt đầu tăng lên, công nhân bình thường từ hơn bốn mươi tệ tăng một mạch lên bảy tám mươi tệ, nhưng mức lương cao một trăm hai mươi tệ này vẫn không nhiều.
Nếu Phong Ngữ Bằng Thành mỗi tháng một trăm hai mươi tệ còn chưa dừng lại, thì công nhân của Xưởng 506 Kinh Thành, chẳng phải tất cả đều sẽ xao động lòng người sao?
Nhị Cẩu lập tức nói: “Mọi người yên tâm, Phong Ngữ Bằng Thành tuy là xí nghiệp vốn Cảng Đảo, nhưng đã ở trên địa bàn của chúng ta, thì sẽ tuân thủ quy củ của nội địa chúng ta, tuyệt đối sẽ không ác ý ăn bớt tiền lương của công nhân.”
“Còn về việc mỗi tháng rốt cuộc có thể nhận được bao nhiêu tiền lương, thì phải xem bản lĩnh của các vị. Tôi lấy một ví dụ nhé! Nếu mọi người có thể dẫn dắt đồ đệ, mỗi khi đào tạo ra một đồ đệ đạt tiêu chuẩn, thì sẽ có hai trăm tệ tiền thưởng...”
“Ồ ồ...”
Một đám công nhân kỹ thuật lâu năm lập tức xôn xao hẳn lên, xí nghiệp nội địa chú trọng việc truyền đạt - giúp đỡ - dẫn dắt, có người thầy giáo già nào mà chưa từng dẫn dắt đồ đệ?
Dẫn dắt một người thì cho hai trăm, tôi một lần dẫn dắt ba người, chẳng phải là có sáu trăm sao?
Ngàn dặm bôn ba chỉ vì tiền tài, chỉ cần có thể kiếm được bạc trắng lóa mắt, thì khoảng cách năm ngàn dặm từ Bằng Thành về nhà, cũng không còn xa xôi như vậy nữa.
Một bà thím gân cổ lên, trong đám đông ồn ào một lần nữa đặt câu hỏi: “Tổng giám đốc Trần, vậy tiền lương của các anh có thể đảm bảo phát đúng hạn không?”
Các bà thím đến hiện trường hôm nay, phần lớn đều đi theo người đàn ông của nhà mình.
Thực ra họ đều rất mâu thuẫn, vừa không muốn để người đàn ông của mình xa nhà xa như vậy, nhưng lại muốn kiếm thêm chút thu nhập bên ngoài, cải thiện hoàn cảnh gia đình.
Nhị Cẩu cười nói: “Vấn đề này Xưởng trưởng Dương của các người đã thảo luận với chúng tôi rồi, nếu các người không yên tâm, các người tự thương lượng một tỷ lệ, chúng tôi sẽ chuyển tiền lương của các vị thầy giáo già vào tài khoản bên Xưởng 506 này trước một tháng, có thể để người nhà đến lĩnh, tuyệt đối không quỵt nợ.”
“...”
Toàn trường tĩnh lặng năm giây đồng hồ.
Sau đó, một đám các bà thím liền đẩy người đàn ông của nhà mình lên phía trước báo danh.
Nhưng những người đàn ông lại không chịu: “Bà đừng đẩy tôi, tôi không muốn đi nữa, ở nhà bà quản tiền, chuyện này tôi đi xa năm ngàn dặm trong tay còn không có tiền mua thuốc lá, thế này gọi là chuyện gì chứ...”
Bà thím ra sức đẩy: “Ây da, mỗi tháng để lại cho ông mười tệ, ông hút chết tôi cũng không quản.”
Người đàn ông chân mọc rễ: “Không được, mỗi tháng phải để lại ba mươi, thủy thổ bên đó không tốt, tôi phải bồi bổ dinh dưỡng...”
Bà thím trợn trắng mắt: “Ba mươi tệ? Ông ra ngoài kiếm tiền cho con cái? Hay là ra ngoài hoa thiên tửu địa hả?”
Người đàn ông nổi cáu, quay đầu bỏ đi.
Bà thím thỏa hiệp nói: “Được được được, ba mươi thì ba mươi, ông mau qua đó đi a! Lão Lưu đều báo danh rồi, báo muộn thì lấy đâu ra đồ đệ chia cho ông dẫn dắt nữa?”
“...”
Lý Dã đứng ở đằng xa, nhìn từng hàng công nhân cũ tâm trạng kích động, lần lượt báo danh điền biểu mẫu điểm chỉ, nhịn không được phát ra một tiếng thở dài nhè nhẹ.
Chân Dung Dung cùng đến làm thực tiễn xã hội khẽ hỏi: “Lý Dã, sao cậu lại thở dài vậy?”
Lý Dã nói: “Vào ba năm trước, đồng hương của Xưởng số 7 Bằng Thành chúng ta qua đây muốn tuyển vài công nhân cũ, tốn chín trâu hai hổ mới tuyển được ba người, mà bây giờ... cậu nhìn thấy rồi chứ?”
Chân Dung Dung gật đầu nói: “Tôi nhìn thấy rồi, bây giờ đang thịnh hành ‘xuống biển’, kinh tế tư nhân không còn mất mặt nữa, cũng là sự bổ sung quan trọng cho cuộc cải cách kinh tế nội địa.”
Lý Dã thở hắt ra nói: “Đúng vậy a! Có lẽ qua một thời gian nữa, sẽ có càng nhiều công nhân doanh nghiệp nhà nước, bước vào doanh nghiệp tư nhân đấy!”
Hiện tại ngoại trừ Lý Dã ra, có lẽ không ai có thể dự đoán được, vài năm nữa sẽ là thời đại bất đắc dĩ đó, vô số các anh cả công nhân, bị ép phải lựa chọn sự lựa chọn bất đắc dĩ.