Gần tới miếu Lỗ Hoàn Công, mọi người xuống xe ngựa, đi lại trên con đường thấp thoáng cây xanh. Nơi này được người dân bản xứ Khúc Phụ gọi là phố Lỗ Miếu, tông miếu của nhiều vị quốc quân nước Lỗ đều được đặt ở đây.
Vì niên đại xa xưa, khu vực này đã bị phong tỏa, không có thủ lệnh của Khổng gia thì không được đi vào.
Vào sơ kỳ thời Xuân Thu, nước Lỗ là một cường quốc, Lỗ Hoàn Công từng nhiều lần tấn công các quốc gia khác, về sau mới dần suy yếu. Khi miếu Lỗ Hoàn Công được xây dựng, Khổng Tử vẫn chưa thành Thánh, nhưng vì ngài từng dẫn dắt đệ tử đến viếng miếu Lỗ Hoàn Công, nên nơi này mang một ý nghĩa phi phàm.
Không lâu sau, mọi người đã tới trước miếu Lỗ Hoàn Công. Tông miếu thờ tự Lỗ Hoàn Công này cực nhỏ, diện tích chưa đủ 30 trượng, còn không bằng một sân giáo trường trong trại lính. Kiến trúc của tông miếu cũ nát thấp lùn, được xây bằng đá thô sơ, nếu không có lực lượng của Khổng gia che chở, miếu Lỗ Hoàn Công này đã sớm sụp đổ.
Bất quá mọi người đều quen thuộc lịch sử, cũng không cảm thấy thất vọng, bởi vì vào thời Xuân Thu, Nhân Tộc ở mọi phương diện đều không bằng bây giờ, tông miếu của quốc quân thời đó còn không bằng phủ đệ của một vài danh môn đại hộ bây giờ.
Phương Vận quét mắt nhìn những người Khổng gia đi theo, phát hiện ánh mắt của bọn họ có chút phức tạp, trong lòng đã hiểu rõ.
Sau khi Lỗ Hoàn Công chết, con trai trưởng trở thành quốc quân Lỗ Trang Công, còn ba người con trai khác được huynh trưởng của mình phong làm khanh, lịch sử gọi là Tam Hoàn, gieo xuống mầm họa cho sự suy bại của nước Lỗ sau này.
Năm đó Khổng Tử trở thành Đại Tư Khấu của nước Lỗ, có thể nói là đứng đầu quần thần, nhưng vì Lỗ Định Công không màng triều chính, Quý thị, một trong Tam Hoàn, lại coi nhẹ Khổng Tử trong lúc tế tự mà Lỗ Định Công chẳng hề quan tâm. Khổng Tử thất vọng về Lỗ Định Công, bèn từ bỏ chức vị Đại Tư Khấu, không chút lưu luyến quyền thế.
Sau khi Khổng Tử phong Thánh thì không còn bận tâm chuyện năm đó, nhưng con cháu Khổng Tử lại bất mãn với dòng dõi quốc quân nước Lỗ, đến nỗi sau này khi Khổng Thánh bế quan, nước Lỗ diệt vong, người của Khổng gia cũng không ra tay viện trợ, chỉ chia khu vực xung quanh Khúc Phụ thành đất của Khổng gia.
Mọi người lần lượt tiến vào bên trong miếu Lỗ Hoàn Công tầm thường, không ai dám lớn tiếng huyên náo, người nào người nấy đều cung kính.
Dưới sự dẫn dắt của người giữ miếu, mọi người tiến vào chính điện của miếu Lỗ Hoàn Công, ở phía bên phải chính điện có một món khí vật.
“Đó chính là Ca Khí.” Người giữ miếu dẫn mọi người đi qua.
Phương Vận từng thấy nó trong sách. Ca Khí còn được gọi là Y Khí, chữ “Y” có nghĩa là nghiêng.
Phương Vận cẩn thận quan sát, đó là một món khí cụ bằng đồng, trông như một chiếc bình đồng được cố định trên giá, bên trong rỗng tuếch, nghiêng một góc khoảng 45 độ. Bất động.
Người giữ miếu xách một thùng nước tới, nói: “Ca Khí này khi rỗng thì sẽ bị nghiêng.” Nói xong, người giữ miếu đưa tay chạm vào Ca Khí, dựng thẳng nó lên, tay vừa buông ra, Ca Khí lập tức trở lại vị trí nghiêng.
“Nếu rót vào một lượng nước vừa phải, Ca Khí có thể đứng thẳng.” Người giữ miếu vừa nói vừa chậm rãi rót nước vào trong, theo lượng nước từ từ tăng lên, Ca Khí cuối cùng cũng đứng thẳng, lúc này nước bên trong đã được rót vào một nửa, người giữ miếu dừng lại.
“Nếu tiếp tục đổ đầy nước, Ca Khí sẽ nghiêng về phía bên kia.” Nói xong, người giữ miếu đem tất cả nước đổ vào trong Ca Khí.
Ca Khí vừa đầy, lập tức nghiêng về phía bên kia, nước bên trong đổ ra hết, cuối cùng lại trở về vị trí nghiêng như ban đầu.
“Đây chính là điều Khổng Thánh đã nói: Hư tắc y, trung tắc chính, mãn tắc phúc. Không có nước thì nó nghiêng, có lượng nước vừa phải thì có thể đứng thẳng, một khi nước đầy thì sẽ lật nhào.”
Sau đó, người giữ miếu lại chậm rãi đọc thuộc lòng đoạn “Khổng Tử viếng miếu Lỗ Hoàn Công”, giọng của ông ta vang vọng trong phòng, dường như cộng hưởng với Ca Khí, tạo thành một loại vận luật kỳ lạ, khiến mỗi người đều bất giác lắng nghe một cách cung kính.
Mọi người rối rít gật đầu cảm tạ người giữ miếu, cảm ơn ông đã thay mặt Khổng Thánh dạy về đạo trung dung.
Phương Vận cảm thấy sau khi xem Ca Khí, sự thấu hiểu của bản thân về đạo trung dung và một số phương diện liên quan đã có chút tiến bộ, tuy tiến bộ không đặc biệt rõ ràng, nhưng cũng là một cái lợi.
Rất nhanh, Phương Vận ý thức được, e rằng trong Ca Khí này ẩn chứa lực lượng của Khổng Thánh, dù đã qua nhiều năm, cũng như được chính Khổng Thánh chỉ điểm cho học trò, nghe lời Thánh nhân dạy, như được tắm gió xuân, tự nhiên học hỏi được nhiều điều hơn.
Người giữ miếu nói: “Các vị đều biết văn nhân có ‘Tọa Hữu Minh’, mà Ca Khí chính là khí vật đặt bên phải chỗ ngồi, từ ‘Tọa Hữu Minh’ cũng bắt nguồn từ Ca Khí này.”
Mọi người rối rít gật đầu, chuyện này bọn họ vẫn biết.
“Theo lệ thường, phàm là người lần đầu tiên đến viếng miếu Lỗ Hoàn Công, đều phải để lại một bài Tọa Hữu Minh, để chứng tỏ lòng thành của mình, lắng nghe âm thanh của Ca Khí cũng như lắng nghe lời Khổng Thánh dạy. Bàn văn án đã được sắp xếp xong, các vị có thể viết ngay.”
“Vâng.” Mọi người hành lễ với người giữ miếu.
Mọi người lần lượt rời khỏi phòng, đi tới sân trong của miếu Lỗ Hoàn Công, người của Khổng gia đã bày sẵn ba cái bàn ở đây, trên bàn có đủ giấy bút mực nghiên.
Mọi người nhìn về phía Phương Vận.
“Các vị cứ làm trước đi, để ta suy nghĩ một lát.”
Phương Vận nói xong, cúi đầu trầm tư. Tọa Hữu Minh lúc này không giống với đời sau, Tọa Hữu Minh đời sau về cơ bản chỉ là một câu nói, đơn giản mà mạnh mẽ, còn Tọa Hữu Minh ngày nay thực chất vẫn thuộc thể loại “minh văn”, là một loại văn chương, bài viết ngắn cũng phải khoảng 100 chữ, như bài “Lậu Thất Minh”.
Bất quá “Lậu Thất Minh” là để tỏ rõ chí hướng, còn tác dụng của Tọa Hữu Minh là để tự răn mình.
“Phương Vận đã có thể viết ra ‘Lậu Thất Minh’, tất nhiên cũng có thể viết tốt Tọa Hữu Minh. Ta trước kia đã tới đây rồi, không cần viết. Các ngươi muốn viết thì mau viết đi, đừng đợi đến lúc Phương Vận viết xong lại không có cơ hội viết!” Tông Ngọ Đức đến nay vẫn không quên được trải nghiệm bi thảm khi bị văn danh của Phương Vận đè nén.
Tuân Diệp lập tức nói: “Lời này rất phải! Tọa Hữu Minh của Phương Vận tất nhiên sẽ vượt xa chúng ta, có lẽ còn có thể độc nhất vô nhị trong lịch sử các bài Tọa Hữu Minh ở miếu Lỗ Hoàn Công.”
Tất cả mọi người tại chỗ đều nhìn về phía Tuân Diệp, lời này nghe qua như đang khen Phương Vận, nhưng lại có ý đồ tâng bốc để giết người rất rõ ràng. Vượt xa mọi người ở đây thì Phương Vận có thể làm được, nhưng nói là độc nhất vô nhị trong lịch sử, vậy không biết sẽ khiến Phương Vận đắc tội bao nhiêu người.
Khổng Đức Luận sắc mặt âm trầm, chậm rãi nói: “Tuân Diệp, đây là đất của Khổng gia ta, cũng là nơi Khổng Thánh từng đích thân đến, nếu ngươi còn dám xằng bậy, ta nhất định sẽ tru diệt ngươi ngay tại đây, để chỉnh đốn lễ pháp của Khổng gia ta!”
Mọi người thầm ngưỡng mộ, cũng chỉ có người của Khổng gia mới có được khí phách này.
“Ai, các ngươi lại hiểu lầm rồi, được rồi, ta im miệng.” Tuân Diệp lắc đầu thở dài.
Con cháu của các Thánh giả thế gia trước đây phần lớn đã tới nơi này, cho nên những người xuất sắc nhất cũng không viết Tọa Hữu Minh, trừ Phương Vận, tổng cộng có 12 người viết Tọa Hữu Minh ở đây.
Đợi người cuối cùng viết xong, mọi người nhìn Phương Vận.
Phương Vận thấy mọi người nhìn mình, khẽ gật đầu, sau đó đi tới sau một cái bàn, cầm bút lên, nhưng không viết ngay, mà nhìn Tuân Diệp một cái.
Tuân Diệp mặt mỉm cười, không hề nhìn ra bất kỳ địch ý nào.
Ánh mắt Phương Vận quét qua mọi người trong Thánh Khư, chậm rãi nói: “Chuyến đi Thánh Khư lần này, ta có rất nhiều cảm khái. Ta vốn cho rằng dù trong hay ngoài Thánh Khư, văn nhân đều như một, không nên để ngoại vật làm dao động bản tâm, nhưng không ngờ ta đã đánh giá quá cao một số người, suýt nữa đã chết ở Thánh Khư. Hôm nay mượn lòng thành kính và khoan dung để viết một bài Tọa Hữu Minh, tự cảnh tỉnh mình.”
Phương Vận nói xong, nâng bút chậm rãi viết.
“Xuất môn như tân, thừa sự như tế. Dĩ thị tồn chi, cảm hữu thất trụy?”
Bốn câu đầu vừa ra, mọi người vội vàng đi tới sau lưng Phương Vận, nghiêm túc quan sát. Mấy câu này có nghĩa là, ra cửa phải kính cẩn như đón khách quý, làm việc phải nghiêm túc như đang tế tự, dùng thái độ như vậy để đối đãi với tất cả, sao có thể có sai lầm và sơ sót?
Mọi người biết Phương Vận ví việc ra cửa như việc vào Thánh Khư, không những không thể phóng túng, ngược lại càng phải cẩn thận đối đãi.
Sau đó, Phương Vận viết: “Kỷ sở bất dục, vật thi vu nhân.”
Đây là lời Khổng Thánh dạy trong “Luận Ngữ”, thường xuất hiện trong các câu răn dạy, thích hợp nhất để trích vào Tọa Hữu Minh.
Đến đây thì dừng, đều là nội dung trong bài “Kính Thứ Trai Minh” của Chu Hi, nhưng nội dung sau đó không còn phù hợp để dùng, cho nên phần sau Phương Vận hoàn toàn viết theo những gì mình cảm ngộ.
Phương Vận dùng những gì gặp phải trong Thánh Khư làm luận cứ, lại dựa vào những lời dạy của thánh nhân xưa, trình bày và phát huy rằng kẻ sĩ nếu muốn đạt được cảnh giới tư tưởng cao hơn, đạt được văn vị cao hơn, thì phải trước sau như một, không thể không có lý do mà hãm hại người khác.
Viết đến cuối cùng, Phương Vận đột nhiên bút pháp thay đổi, mấy dòng chữ cuối cùng như lợi kiếm đâm thẳng vào mặt giấy, phóng về phía mọi người.
“Duy kính duy thứ, thôi kỷ cập nhân. Kính thứ bất hành, dĩ địch thị chi. Dĩ đức báo đức, dĩ trực báo oán!”
Tám chữ cuối cùng cũng trích dẫn lời dạy của Khổng Thánh.
Mọi người kinh ngạc, phần đầu và phần giữa Phương Vận viết đều rất trung dung, nhưng bốn câu cuối cùng, vậy mà lại thẳng thắn bày tỏ suy nghĩ trong lòng: nếu mình dùng lòng thành kính và khoan dung để đối đãi với người khác mà không được, đổi lại là sự hãm hại của họ, thì ắt sẽ coi họ là kẻ địch, dùng thủ đoạn của mình để báo thù.
Phương Vận viết về kính thứ, vậy mà lại viết ra đằng đằng sát khí, mọi người không khỏi kinh hãi, nhưng những người từng trải qua chuyện ở Thánh Khư, tận mắt thấy Phương Vận bị hãm hại lại khẽ than, Phương Vận đúng là có lý do để viết như vậy.
Đột nhiên, Ca Khí ngân dài một tiếng, gột rửa Văn Đảm của mọi người.
Mọi người vô cùng vui mừng, nhưng sau niềm vui là sự nghi hoặc khó hiểu, không hiểu vì sao Phương Vận lại khiến Ca Khí ngân dài.
“Trong lịch sử, Ca Khí ngân dài cũng chỉ hơn mười lần, mỗi người làm được điều đó đều có thành tựu to lớn, câu nào trong bài văn này có thể khiến Ca Khí ngân dài?”
Người giữ miếu kia chậm rãi nói: “Lập ý! Không ngờ người nói ra ‘tính bản thiện’ lại có thể… thấu hiểu được ý của Tuân Thánh.”
Tuân Diệp đầu tiên là sững sờ, sau đó trên mặt hiện lên vẻ kinh hãi.
Người giữ miếu chậm rãi nói: “Trong sách ‘Tuân Tử’ có ghi lại, sau khi Khổng Thánh và đệ tử xem Ca Khí, Tử Lộ hỏi: ‘Người ta có thể giữ được sự tràn đầy không?’ Khổng Thánh trả lời: ‘Công lao che khắp thiên hạ, thì phải khiêm tốn. Dũng mãnh quán tuyệt thiên hạ, thì phải cẩn thận. Giàu có nhất thiên hạ, thì phải tiết kiệm. Như vậy là có thể giữ được sự tràn đầy.’ Bài Tọa Hữu Minh này của Phương Vận, phần đầu của bài văn, chữ nào cũng là kính thứ, nhưng làm tròn kính thứ là đủ rồi sao? Phải dùng đạo vũ dũng tiến tới để bảo vệ lòng kính thứ của chính mình! Đây mới là lĩnh hội được ý của Khổng Thánh và Tuân Thánh a!”
Tất cả mọi người đều là người thuộc làu sách “Tuân Tử”, nên bừng tỉnh đại ngộ.
Nhan Vực Không tiếp lời: “Sự thấu hiểu của Phương Vận đối với kinh điển của Chư Thánh đã không thua kém Tiến sĩ của một nước. Phần đầu bài văn của Phương Vận khoan dung, tương ứng với điển tích ‘Khổng Tử viếng miếu Lỗ Hoàn Công’ nói về kính thứ, nói về trung dung, nhưng phần sau ‘dĩ địch thị chi’ và ‘dĩ trực báo oán’ lại tương ứng với phần sau của điển tích ‘Khổng Tử viếng miếu Lỗ Hoàn Công’, đó là việc Khổng Thánh giết Thiểu Chính Mão!”
Lý Phồn Minh bất giác đọc lên câu chuyện tiếp theo trong sách “Tuân Tử” về điển tích ‘Khổng Tử viếng miếu Lỗ Hoàn Công’: “Khổng Tử làm Nhiếp Tướng nước Lỗ, bảy ngày sau liền giết Thiểu Chính Mão!”
Rắc…
Tiếng Văn Đảm nứt vỡ vang lên.
Mọi người theo tiếng kêu nhìn lại, chỉ thấy Tuân Diệp hai tay ôm đầu, mặt mũi vặn vẹo, cắn chặt răng, không để mình phát ra bất kỳ âm thanh nào.
Phương Vận dùng ý của “Tuân Tử”, lấy bút phá vỡ Văn Đảm của hậu duệ Tuân Tử
☾ Bước vào thế giới mộng mơ… Thiên Lôi Trúc dịch từng tờ yêu thương ☽