“Thời đại Đồ đá bắt đầu từ khoảng 2,5 triệu năm trước, kéo dài đến cách đây hơn 7000 năm đến hơn 2000 năm tùy nơi.”
“Bắt đầu từ loài khỉ, chúng ta đã học được cách ném đá, đến vượn người, chúng ta đã bắt đầu dùng rìu đá.”
“Thời đại Đồ đồng bắt đầu sớm nhất vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên tại nền văn minh Lưỡng Hà.”
“Vật dụng bằng đồng sớm nhất được khai quật ở Trung Quốc là con dao đồng nhỏ thuộc văn hóa Mã Gia Diêu ở Cam Túc, niên đại khoảng năm 2800 trước Công nguyên, kiến thức lịch sử của tôi không tốt lắm, lúc đó chắc là thời kỳ đầu nhà Thương nhỉ?”
“Cổ Ai Cập thì xuất hiện đồ đồng vào thời kỳ Vương triều thứ hai, tiến vào thời đại Đồ đồng.”
“Cùng thời kỳ đó còn có nền văn minh Aegean.”
“Sau đó nữa, chính là thời đại Đồ sắt kéo dài cho đến tận ngày nay.”
“Nơi sớm nhất sử dụng đồ sắt là Cổ Ai Cập và Sumer, vào năm 4000 trước Công nguyên đã xuất hiện một lượng cực nhỏ, nhưng đa số là lấy sắt từ thiên thạch chứ không phải chiết xuất từ quặng sắt, vì vậy giá trị đắt hơn vàng nhiều lần.”
“Mãi đến những năm 3000 đến 2000 trước Công nguyên, vùng Tiểu Á, Ai Cập và Lưỡng Hà ngày càng tinh luyện được nhiều sắt từ quặng thiên thạch.”
“Ở Trung Quốc, cũng từng khai quật được 5 chiếc rìu đồng lưỡi sắt thời nhà Thương thế kỷ 14 trước Công nguyên, chúng ta gọi nó là ‘Thiên thạch’.”
“Đế quốc thực sự sản xuất và ứng dụng sắt quy mô lớn sớm nhất có lẽ là Đế quốc Hittite, nắm vững kỹ thuật luyện sắt vào khoảng năm 1400 trước Công nguyên. Đến năm 1200 trước Công nguyên, sắt đã được sử dụng rộng rãi ở Trung Đông, nhưng vẫn chưa thay thế được đồng.”
“Từ thời đại Đồ đá đến Đồ đồng rồi đến Đồ sắt hiện nay, nhân loại đã mất hàng triệu năm. Trong đó là sự tiến bộ của văn minh, cũng là sự tiến bộ của con người.”
“Đây chính là thuyết Ba thời đại nổi tiếng, phân chia sự phát triển của văn minh nhân loại thành ba giai đoạn thông qua vật liệu.”
Trong lời mô tả của Tất Phương, khán giả như nhìn thấy dưới dòng sông dài của lịch sử, những đống than hồng rực, những khối quặng đen được đưa vào lò nung, dưới sự nung nấu ở nhiệt độ cao, hóa thành dòng nước sắt đỏ rực rỡ, cuồn cuộn đổ ra.
【Bốn nền văn minh cổ đại, chỉ còn lại chúng ta, tôi tự hào!】
【Lão Phương sao lại hiểu cả lịch sử thế này, che mặt, đẳng cấp lại tăng thêm một tầng.】
【Sự tiến bộ của văn minh nhân loại, nhìn thì phức tạp, thực ra chính là sự thay đổi của vật liệu thôi.】
【Trung Quốc, lợi hại!】
Không ít cư dân mạng nước ngoài cũng thốt lên lời tán thưởng.
Kể từ khi sắt được phát hiện, con người bắt đầu pha trộn vào đó các thành phần khác nhau, dùng các quy trình nhiệt độ khác nhau để thay đổi tính chất của nó, thông qua các kỹ thuật khác nhau để thực hiện các cấu trúc vi mô.
Thứ kim loại đen dường như có tiềm năng vô hạn này đã trở thành trụ cột quan trọng nhất chống đỡ toàn bộ văn minh công nghiệp của hành tinh.
Lúc này, Tất Phương sẽ băng qua dòng sông lịch sử dài hàng triệu năm, ngay giữa chốn hoang dã nguyên thủy nhất, tinh luyện ra thứ kim loại đen với công dụng vô hạn này.
【Nếu văn minh nhân loại bị thất lạc, buổi Livestream của Phương lão bản nên được giữ lại.】
【Biết đâu có thể tái khởi động một nền văn minh đấy.】
【Đỉnh của chóp.】
Thấy những bình luận như vậy, Tất Phương tay cầm đất sét đùa rằng: “Tôi hiện giờ coi như đang đứng trên vai những người khổng lồ thôi, có đủ kiến thức vật lý, hóa học, sinh học, môi trường để đạt được mục tiêu này. Nhìn thì là hoang dã, thực chất là sự thể hiện tổng thể của văn minh nhân loại.”
Sau khi trải xong lớp đất sét dưới đáy, Tất Phương lại trát thêm nhiều đất sét xung quanh, nhìn tổng thể trông giống như một cái bồn cầu.
Xung quanh đều được bao bọc bởi đất sét, chỉ để lại một lỗ hổng rộng gần bốn decimet vuông.
Khi đắp cao bằng mặt đất, Tất Phương làm thêm một miệng hình chữ U lồi ra, nói: “Đây là miệng ống khói, lát nữa việc trao đổi khí hoàn toàn dựa vào nó.”
Làm xong một lối đi, tổng thể càng giống nhà vệ sinh hơn, lại còn là kiểu ngồi xổm, nhưng ở phía trước là một cửa thông hỏa hình vuông.
Làm xong, Tất Phương nặn đất sét thành những thanh dài mảnh, nướng qua lửa cho khô cứng lại một chút rồi gác vào bên trong lò lửa.
Xung quanh có một tầng bệ hơi nhô ra được dự lưu sẵn, vừa vặn có thể gác lên.
“Cái này là Lò ghi (Grate), ngày xưa trong lò than, lò tổ ong đều có một thứ gọi là lò ghi. Lúc đó có một câu nói là ‘Lửa phải rỗng tâm’, nghĩa là khi than cháy cần có oxy.”
“Nếu than nén chặt vào nhau, không có oxy thì than không thể cháy lên được, cần phải kê cao than lên để không khí lưu thông, hỗ trợ sự cháy, và nhiệm vụ này được giao cho lò ghi hoàn thành.”
“Lò ghi thường được đúc bằng gang, trông giống như một cái hàng rào sắt. Đặt ở giữa lò, bên trên để than, bên dưới có cửa lò, có thể đóng mở cửa lò để điều chỉnh hỏa lực. Chỗ chúng ta không có chức năng này, chỉ dùng để thuận tiện cho không khí lưu thông thôi.”
Sau khi lắp xong lò ghi, Tất Phương không ngừng tay bẻ những cành cây nhỏ, trải lên trên "nhà vệ sinh", sau đó lại trát đất sét lên.
“Đây là lỗ thông gió, chúng ta không được để đất sét bịt kín nó. Trải một lớp cành cây có thể cố định lại, giúp nó không bị sập, đợi sau khi khô sẽ định hình. Cành cây cũng không cần lấy ra, chúng sẽ bị đốt thành tro.”
【Nói đi cũng phải nói lại, cái lò này còn tiên tiến hơn thời Đại Nhảy Vọt ấy chứ.】
【Nhà vệ sinh nhiệt độ cao: Chỉ có thể đi vệ sinh trong thời gian nhất định, nếu không mông có nguy cơ bị nướng chín.】
【Tư bản: Lắp cái này trong công ty tôi ngay! Thay hết sang cái này!】
【Không thể nào đâu, nhiên liệu không tốn tiền chắc, vẫn là bồn cầu nghiêng và bồn cầu tính giờ trừ tiền hợp lý hơn.】
Đoạn đất sét Tất Phương trát lên vừa vặn ngăn cách cửa thông hỏa và "nhà vệ sinh", sau đó thông qua kích thước của cửa thông hỏa, dùng đất sét chế tạo một tấm đá.
“Kích thước tấm đá phải lớn hơn cửa thông hỏa để cách nhiệt.”
Làm xong tấm đá, để nó khô tự nhiên, Tất Phương phủi phủi bàn tay đầy tro xám, thở phào nhẹ nhõm: “Xong rồi, cả buổi sáng chỉ làm cái này thôi. Trưa ăn cơm xong, lại ra bờ sông lấy thêm ít đất sét, chúng ta tiếp tục làm ống khói và than củi.”
Quay lại nơi trú ẩn, Tất Phương đến hố nước, đang định vớt cá thì phát hiện hai con cá duy nhất còn lại cũng biến mất tăm.
Nhìn lại gò đất không xa, một mẩu xương cá bị nhổ ra ở gần đó.
Tất Phương: “......”
...
Buổi trưa, Tất Phương lại đến bên dòng suối, sau khi thu hoạch được ba con cá lớn, anh lại gia cố ngư trường, mở rộng diện tích, đồng thời ném nội tạng cá thối vào trong. Anh còn xây thêm một ngư trường nữa ở hạ lưu dòng sông xa hơn một chút.
“Vốn dĩ một ngư trường mỗi ngày hai ba con cá lớn, bốn năm con cá nhỏ là đủ rồi, nhưng giờ tôi có thêm một gã hàng xóm trộm cắp, một ngư trường có vẻ không đủ nữa, nên giờ tôi phải xây thêm một cái. Hai cái phải cách xa nhau, tốt nhất là trên hai trăm mét.”
“Giờ chúng ta đào thêm ít đất sét, sau đó múc ít nước sạch, tiện thể thu hoạch một ít mía và rau diếp cá.”
Lợi ích của việc quay lại doanh trại hiển hiện lúc này, không chỉ có nguồn cung cấp rau ổn định mà còn có trái cây đồ ngọt cố định, tuy không quá ngọt nhưng cũng là mỹ vị hiếm có.
Tất Phương xúc đất sét vào sọt, đi lại ba chuyến mới lấp đầy hố đất, lại nhóm củi trong cái hố lửa bán thành phẩm vừa xây để đẩy nhanh tốc độ khô.
Kết quả trên đống đất sét bên cạnh, anh kinh ngạc phát hiện một dấu chân...
【Ha ha ha, không ổn rồi, tôi cười chết mất.】
【Đánh không được, đuổi không xong, tôi biết làm sao đây? Chỉ đành nuôi nó thôi.】
【Lần đầu tiên gặp vấn đề mà lão Phương cũng không giải quyết được.】
Tất Phương xoa xoa thái dương, vốn dĩ còn muốn múc ít nước để đây đun sôi khử trùng, kết quả giờ xem ra là không thể rời mắt một bước.
Anh không muốn uống nước mà con kỳ đà nước đã uống qua đâu.
Bây giờ mới rời đi có một lát, nếu rời đi lâu hơn, chẳng lẽ còn bị chiếm luôn cả địa bàn?
【Lão Phương: Mày dám cướp địa bàn của tao?】
【Kỳ đà nước: Rõ ràng là ông cướp của tôi trước mà!】
Khán giả bắt đầu chế độ cười nhạo điên cuồng.
Tất Phương lắc đầu, sau khi làm sạch cá, anh ăn một bữa no nê kết hợp với rau diếp cá, sau đó cầm một lượng lớn củi khô đến một bãi đất trống khác.
“Muốn luyện sắt, tuy đã có lò cao nhưng chỉ dựa vào củi đốt là hoàn toàn không đủ. Chúng ta nhất định phải có lượng lớn than củi.”
【Nói thật, tôi không hiểu lắm sự khác biệt trong này...】
【Than củi chẳng phải là gỗ đốt thành sao! Than củi cháy nhiệt độ cao hơn gỗ cháy à?】
【Vùng kiến thức mù tịt.】
【Một kiến thức vật lý hóa học, thực ra là...】
“Đúng là một kiến thức vật lý hóa học, nhưng giải thích như vậy thì quá phức tạp, cần phối hợp với lượng lớn phương trình để thuyết minh, tôi sẽ nói đơn giản một chút.”
Tất Phương xây lại một kiến trúc nhỏ phù hợp bằng đất sét trên mặt đất.
“Than củi là sản phẩm chế biến từ gỗ, nhưng không phải đốt trong lò bình thường mà ra, nó là sản phẩm chế biến chỉ xuất hiện trong môi trường nhiệt độ cao và thiếu oxy.”
“Lúc này nước trong gỗ đều bị bốc hơi, bản thân cấu trúc cũng sinh ra thay đổi, bên trong sẽ xuất hiện cấu trúc dạng tổ ong, dễ bị đốt cháy hơn, hiệu suất cháy cao hơn, và cũng rất ít tạo ra khói.”
“Sau đó mang cấu trúc tổ ong này đi đốt, mới có thể tạo ra phản ứng cháy mãnh liệt hơn, đạt đến nhiệt độ cao hơn.”
【Tôi muốn xem giải thích phức tạp cơ, hi hi.】
Tất Phương cười: “Giải thích phức tạp thì, nếu chúng ta coi thành phần hóa học chính của gỗ là ‘Cellulose’ làm đối tượng khảo sát, thành phần cơ bản của Glucose chính là ‘Carbohydrate’.”
“So sánh Glucose với than củi, chính là dùng 1 mol nguyên tử Carbon của đơn chất Carbon để làm phép so sánh.”
“Vậy thì, 6 phân tử nước trong ‘C6H12O6’ sau khi cháy vẫn là nước, không tạo ra thêm bao nhiêu nhiệt. Nghĩa là, nhiệt lượng cháy của nó chủ yếu vẫn do 6 nguyên tử Carbon đóng góp.”
“Như vậy, nhiệt lượng cháy của gỗ và than củi sẽ không chênh lệch quá nhiều, các bạn có thể tra sổ tay hóa học xem hai thứ này có khoảng cách nhiệt lượng cháy thế nào.”
【Nhiệt lượng cháy của Glucose là 2800 kj/mol, còn lượng Carbon tương đương có nhiệt lượng cháy là 2361 kj/mol, tê dại, chênh lệch đúng là không lớn lắm.】
Tất Phương cười: “Vậy thì, gỗ sau khi cháy tạo ra 6 phân tử CO2, đồng thời còn tạo ra thêm 6 phân tử nước cũng cần được đun nóng.”
“Nhưng! Than củi sau khi cháy chỉ có phân tử CO2!”
“Than củi không cần quan tâm đến việc phân tử nước nào bị đun nóng. Sau khi than củi cháy, chủng loại và số lượng phân tử cần đun nóng đều ít hơn.”
“Đây mới là nguyên nhân căn bản nhất khiến nhiệt độ cháy cao nhất của than củi cao hơn gỗ!”