Trước cửa hang hẹp, Tất Phương đang nhận diện dấu chân của các loài động vật qua lại nơi này.
Một số dấu chân này đã lưu lại từ khá lâu rồi.
Vào mùa khô trên thảo nguyên châu Phi, bề mặt đất khô cứng nên rất hiếm khi để lại dấu chân, trừ khi đó là những loài bò sát khổng lồ như rồng Komodo, bộ móng sắc nhọn dưới tác động của trọng lượng cơ thể to lớn sẽ để lại một hàng lỗ nhỏ trên nền đất cứng.
Những gì mọi người thấy ở cửa hang lúc này, phần lớn là được để lại từ mùa mưa.
Ngược lại, bên trong hang động có những dấu chân, dấu móng vuốt, dấu móng guốc tươi mới hơn.
“Không có động vật ăn thịt lớn.”
Quan sát hồi lâu, Tất Phương xác nhận điều này.
Sau đó, anh kiểm tra môi trường xung quanh, xác nhận trong một phạm vi nhất định, con sông ngầm này chỉ có một lối vào duy nhất, liền đưa Harley nấp sau một đống đá vụn, chuẩn bị "ôm cây đợi thỏ" một phen.
Tựa lưng vào đá, Tất Phương ngồi bệt xuống đất, bắt đầu mài giũa cây giáo dài của mình.
“Chất lượng cuộc sống của con người đã được nâng cao rất nhiều trong vài thập kỷ gần đây — những tòa nhà cao tầng san sát, những con phố sầm uất, những cảnh đêm lung linh — những thứ này đã không còn là chuyện mới mẻ nữa.”
“Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ khiến thị hiếu cuộc sống của chúng ta ngày càng cao, những việc trước đây được coi là xa xỉ thì nay có thể dễ dàng thực hiện được.”
“Về ba bữa ăn mỗi ngày, chúng ta không còn chỉ theo đuổi việc lấp đầy bụng, mà còn có yêu cầu cao hơn về chất lượng hương vị, chúng ta theo đuổi ‘mỹ thực’.”
“Tuy nhiên, đối với những động vật hoang dã cũng cư trú trên Trái Đất, việc lấp đầy bụng vẫn là mâu thuẫn hàng đầu của chúng.”
“Động vật ăn cỏ hoặc động vật tạp thực còn khá lạc quan, nguồn thức ăn tương đối phong phú, chỉ cần không sinh ra ở những nơi như sa mạc, bãi đá thì luôn có thứ gì đó để ăn.”
“Yêu cầu đối với động vật ăn thịt thì cao hơn nhiều, chúng phải có được thức ăn thông qua việc săn bắn.”
“Trong quá trình săn bắn, kẻ săn mồi cần phải đấu trí đấu dũng với con mồi, đó là một thử thách kép về tinh thần và thể lực, và ngay cả khi săn bắn thành công, thức ăn thu được cũng không thể bảo quản lâu dài, thậm chí còn có nguy cơ bị cướp mất.”
【Báo săn: Giơ cả hai tay tán thành】
【Báo săn: Đúng là như vậy】
【Tại sao lại @Báo săn (mặt chó)】
【Có sự kỳ thị thì cứ nói ra, mọi người cùng làm, ha ha ha】
【Harley: Đám cư dân mạng quái quỷ gì thế này】
Tất Phương đeo cây giáo dài đã mài sắc lên lưng, sau đó tìm kiếm xung quanh một số loại thực vật mang mùi hương khá mạnh để thuận tiện che giấu thân hình.
Có lẽ do gần điểm nguồn nước, những loại thực vật mọc ra từ kẽ đá này đều có màu xanh lá cây, tràn đầy sức sống hơn nhiều so với những bụi cỏ khô vàng óng mà họ thấy trên thảo nguyên trước đó.
“Một trong những nhiệm vụ chính của chúng ta khi đến thảo nguyên châu Phi lần này là để Harley học cách săn mồi, đừng để đến lúc tự mình sống trên thảo nguyên lại ngơ ngác, ngay cả thịt cũng không có mà ăn.”
“Nhưng các loại kẻ săn mồi khác nhau có tính khí, khẩu vị và điều kiện cơ thể khác nhau, phong cách săn mồi tự nhiên cũng khác nhau, chúng ta cũng phải thực hiện trình diễn dựa trên đặc tính của bản thân loài vật.”
“Ví dụ, sự khác biệt về phong cách săn mồi giữa sư tử, hổ và sói thể hiện sự khác biệt giữa họ Mèo và họ Chó.”
“Sư tử và hổ có thân hình rất vạm vỡ, hành động nhanh nhẹn, loài sau thậm chí còn thích đi một mình; sói xám Canada có thân hình và tốc độ yếu hơn sư tử và hổ, nhưng lối sống bầy đàn khiến hiệu suất săn mồi của sói xám tăng lên rất nhiều.”
“Sói xám Canada khi bắt bò tót, trong môi trường tự nhiên bao phủ bởi băng tuyết, sẽ liên tục áp dụng chiến thuật quấy rối bao vây khiến đàn bò tót rơi vào hỗn loạn, chờ thời cơ tấn công những con bò tót đi lạc.”
“Trường hợp giống như Sói Xám, chỉ dựa vào sức mình mà muốn quét sạch làng cừu là rất hiếm thấy.”
【Ví dụ này hay đấy】
【Lấy ví dụ thì Lão Phương luôn rất đỉnh】
“So với sói, hổ thuộc họ Mèo tỏ ra kiêu ngạo hơn nhiều, ngay cả trong ấn tượng của đại chúng về sư tử săn mồi theo bầy, cũng có rất nhiều sư tử đực và một số ít sư tử cái thích hành động độc lập.”
“Họ Mèo săn mồi chú trọng phục kích, làm nổi bật sự nhanh, hiểm, chuẩn, ngay cả khi báo săn là ông vua tốc độ, nhiều khi rượt đuổi gắt gao cũng có thể đuổi kịp, nhưng đó thực tế là chi phí bổ sung, có thể phục kích là lựa chọn tốt nhất.”
“Vì vậy, trọng điểm trình diễn của chúng ta chính là ở việc phục kích.”
“Tuy nhiên, có bột mới gột nên hồ, bất kể áp dụng chiến lược nào, hành động săn mồi đều cần có một tiền đề lớn, đó là trước tiên phải phát hiện ra con mồi, nếu không thì khả năng săn mồi cao siêu đến đâu cũng chỉ là lý thuyết suông.”
“Đối với động vật hoang dã, chiến lược tìm kiếm thức ăn tự nhiên nhất thực tế là đơn thuần tuân theo chuyển động Brown và bay Lévy.”
Chuyển động Brown?
Bay Lévy?
Khi Tất Phương đang nói về cách tìm kiếm con mồi, đột nhiên nghe thấy một khái niệm vật lý, không ít khán giả có chút ngơ ngác.
【Chuyển động Brown là cái quái gì thế?】
【Chuyển động Brown là không có quy luật mà? Cái này xem thế nào cũng thấy không đúng với tư duy của Phương Thần, trước đây chẳng phải đều là tìm dấu vết, tìm tung tích sao】
【Vậy thì, có ai nói cho tôi biết, bay Lévy là cái thứ gì không?】
【Tôi học ít, mau nói cho tôi biết đi】
“Đúng là như vậy, nhưng việc tìm dấu vết, tìm tung tích, cuối cùng phân biệt hướng đi, chủ thể là tôi — một con người.”
“Đối với động vật mà nói, việc nắm bắt rõ ràng những thứ này thực sự là quá thử thách dung lượng não của chúng.”
“Đa số các loài động vật đứng đầu chuỗi thức ăn, ví dụ như sư tử, hổ, sói, đại bàng, cá sấu, v.v., thực tế đều chủ yếu dựa vào thị giác để tìm kiếm con mồi.”
“Tín hiệu thị giác không tồn tại sự chênh lệch gradient, không nhìn thấy là không nhìn thấy, không có động vật nào có mắt nhìn xuyên thấu cả.”
“Những loài chim săn mồi như đại bàng có tầm nhìn rộng lớn, không cần tốn quá nhiều công sức trong việc tìm kiếm thức ăn, nhưng những loài động vật trên cạn như sư tử, hổ thì buộc phải cân nhắc một chút về vấn đề chiến lược tìm kiếm thức ăn.”
“Trong trường hợp không biết vị trí cụ thể của con mồi, chuyển động Brown là phương pháp tự nhiên nhất.”
Nhưng Tất Phương còn chưa giải thích xong, khán giả càng thêm khó hiểu.
【Sư tử, hổ gì đó tôi không chắc lắm, nhưng sói chẳng phải dựa vào khứu giác sao? Sao lại biến thành dựa vào thị giác rồi?】
【Nhận thức của tôi đang bị thử thách cực đại】
【Có phải nước trong sông ngầm có độc không, Phương Thần uống đến lú lẫn rồi phải không?】
【Anh có đang lừa tôi không đấy】
Trong nhất thời, trên màn hình tràn ngập những lời chất vấn, hoặc những tiếng hỏi han.
“Ây, thực ra mọi người hiểu quá ít về thế giới khứu giác rồi.”
Tất Phương gãi đầu, dù sao khán giả cũng không có khứu giác nhạy bén như anh.
Sự khác biệt về cảm nhận khiến mọi người như ở hai thế giới khác nhau.
Suy nghĩ hồi lâu, anh mới lấy một ví dụ mà mình cho là thích hợp nhất.
“Nói thế này đi, nếu đặt một chiếc đồng hồ báo thức trong một căn phòng trên tầng hai của một căn biệt thự, bạn ngồi ở phòng khách tầng một, chỉ dựa vào việc bắt lấy thính giác, liệu có thể phán đoán chính xác chiếc đồng hồ báo thức nằm ở căn phòng nào trên tầng hai không?”
“Tôi nghĩ đại đa số mọi người là không làm được, trong thế giới của những động vật có khứu giác nhạy bén, khứu giác của chúng cũng giống như tác dụng của thính giác chúng ta lúc này vậy, biết con mồi ở tầng hai, nhưng lại không biết ở căn phòng nào, và khứu giác còn có tính mơ hồ hơn thính giác.”
“Chỉ cần dừng lại ở một nơi trong thời gian dài là có thể tạo ra hai nguồn phát mùi nồng nặc, trong thế giới âm thanh thì không thể làm được điều này.”
【Hơi mông lung, nhưng cảm giác hình như cũng nắm bắt được cái gì đó (che mặt)】
【Hình như cũng có lý】
【Không hiểu nhưng thấy rất đỉnh】
“Mọi người chắc không lạ gì chuyển động Brown, sự chuyển động không ngừng và không có quy luật của các hạt lơ lửng trong chất lỏng hoặc chất khí, một quá trình ngẫu nhiên liên tục.”
“Thực ra chuyển động Brown trông có vẻ không đáng kể, nhưng phát hiện ra nó là một bước phát triển trọng đại của vật lý học, khiến nhân loại có sự hiểu biết to lớn về vũ trụ.”
“Nhiều hành vi của các sinh vật trong tự nhiên cũng vô hình trung tuân theo điểm này, những động vật thực hiện chuyển động Brown giống như đã lên đến tầng hai, ngẫu nhiên đi vào một căn phòng để tìm kiếm, và từ góc độ dữ liệu mà nói, đây vẫn là một phương thức có hiệu suất cao nhất.”
“Độ dài bước đi của nó tuân theo phân phối chuẩn, giống như bước đi ngẫu nhiên vậy, độ dài bước và hướng đi của nó đều rời rạc. Mặc dù chuyển động Brown và bước đi ngẫu nhiên là hai khái niệm, và mỗi cái đều phát triển ra một bộ lý thuyết khác nhau, nhưng bản chất toán học của cả hai là giống nhau, bất kể kẻ săn mồi áp dụng chiến lược tìm kiếm thức ăn nào, hiệu suất phát hiện con mồi thực tế không có sự khác biệt.”
“Nhưng nếu kẻ săn mồi thực sự giống như ruồi không đầu, không có mục đích mà thực hiện chuyển động Brown, liệu có thực sự tìm kiếm con mồi một cách hiệu quả không?”
Tất Phương đặt câu hỏi cho khán giả.
Nhưng không cần trả lời cũng biết, câu trả lời này là phủ định.
“Trong toán học có thể chứng minh được, chuyển động Brown cũng giống như sự khuếch tán tự do của các phân tử, các phân tử có vận tốc đơn vị trong thời gian t trung bình chỉ có lượng dịch chuyển bằng căn bậc hai của t.”
“Nếu kẻ săn mồi áp dụng phương án này để tìm kiếm con mồi, có lẽ cần phải đi khắp vạn dặm mới có thể thành công.”
“Vì vậy trước đó còn có một bước phán đoán xem đồng hồ báo thức nằm ở căn biệt thự nào trong khu dân cư, đây chính là một khái niệm toán học khác, bay Lévy.”
“Người phát hiện ra bay Lévy là Paul Pierre Lévy, thầy của nhà toán học người Pháp Benoit Mandelbrot, ông là người đầu tiên phát hiện ra rằng, nhiều chuyển động ngẫu nhiên của sự sống đều thuộc về bay Lévy, đồng thời bao gồm một phần nhỏ chuyển động Brown.”
“Đây là một khái niệm khá phức tạp, tôi sẽ không giải thích nhiều, nhưng có một ví dụ mọi người chắc không lạ gì, quỹ đạo bay của ruồi chính là áp dụng bay Lévy, nguyên lý này khiến quỹ đạo bay của chúng khó mà nắm bắt được, giúp ruồi tránh được những kẻ săn mồi và cả những con người muốn đập bẹp cái đầu nhỏ của chúng.”
“Bay Lévy là một dạng Fractal, nghĩa là bất kể phóng đại bao nhiêu lần, trông nó vẫn tương tự như hình mẫu ban đầu.”
“Quan trọng hơn, bay Lévy thuộc về bước đi ngẫu nhiên, nghĩa là quỹ đạo của nó không thể được dự đoán chính xác, cũng quỷ dị như bước chân của ruồi vậy.”
“Chuyển động Brown có một đặc điểm, đó là độ dài của mỗi bước tập trung trong một khu vực, vẽ thành biểu đồ chính là đường cong hình chuông.”
“Bay Lévy thì không như vậy, trong biểu đồ bay Lévy, khoảng cách di chuyển của mỗi bước tuân theo định luật lũy thừa.”
“Nghĩa là, trong chuyển động thì đa số các bước rất ngắn, nhưng có một phần nhỏ các bước rất dài.”
【Toán học của tôi không tốt, anh nói gì thì là cái đó đúng】
【Xong rồi, lại là một tiết học nghe như thiên thư】
【Đáng ghét, không có chút kiến thức vật lý và toán học thì không thể hoang dã sinh tồn được nữa sao?】
Tuyệt đại đa số khán giả trong phòng livestream nghe đến đây về cơ bản đã mông lung rồi.
“Sự khác biệt về tính chất độ dài bước của bay Lévy và chuyển động Brown trực tiếp dẫn đến việc bay Lévy có hiệu suất cao hơn chuyển động Brown.”
“Trong trường hợp đi cùng một số bước hoặc cùng một quãng đường, độ dịch chuyển của bay Lévy lớn hơn nhiều so với chuyển động Brown, có thể khám phá không gian rộng lớn hơn.”
“Điểm này cực kỳ quan trọng đối với những sinh vật cần đi rừng ở những lĩnh vực chưa biết.”
“Lấy ví dụ, những kẻ săn mồi đại dương như cá mập khi biết xung quanh có thức ăn, chúng áp dụng chuyển động Brown, vì chuyển động Brown giúp ‘vét sạch’ — mở ra và dọn sạch thức ăn ẩn giấu trong một khu vực nhỏ.”
“Nhưng khi thức ăn không đủ, cần khai phá địa bàn mới, kẻ săn mồi đại dương sẽ từ bỏ chuyển động Brown, chuyển sang áp dụng chiến lược bay Lévy.”
【Sớm nói thế này có phải hay không, chính là dựa vào vận may thôi mà】
【Tổng kết: Đi dạo phố cầu may】
【Tôi nguyện gọi phòng của Phương Thần và con mèo của Schrödinger là ngang hàng!】
【Trà Mạch Đen Đắng tặng cho streamer Du Thuyền *1 — Mặc dù nghe không hiểu, nhưng vẫn tặng một like cho sự chuyên nghiệp của Phương Thần.】
Sau tảng đá, Tất Phương và Harley đang nghỉ ngơi lần nữa quét mắt nhìn xung quanh, muốn biết có con mồi nào đến không.
Đồng thời tiếp tục tán gẫu với khán giả.
“Năm 2008, một nhóm nghiên cứu đến từ Anh và Mỹ đã công bố một nghiên cứu trên tạp chí Nature: gắn thiết bị theo dõi cho 55 kẻ săn mồi đại dương khác nhau ở Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, bao gồm cá mập lụa, cá kiếm, cá marlin xanh, cá ngừ vây vàng, rùa biển và chim cánh cụt, theo dõi quan sát quỹ đạo chuyển động của chúng trong 5700 ngày.”
“Sau khi phân tích 12 triệu lần động tác của chúng, đã phát hiện ra sự ưu tiên đối với chuyển động kiểu Lévy của đa số các kẻ săn mồi đại dương khi thức ăn khan hiếm.”
“Thú vị hơn là, sự phân bố của con mồi, ví dụ như loài nhuyễn thể, cũng phù hợp với đặc trưng của bay Lévy.”
“Không chỉ vậy, lộ trình khi tìm kiếm thức ăn của amip trong đất, sinh vật phù du, mối, ong bắp cày, động vật ăn cỏ lớn trên cạn, chim chóc, động vật linh trưởng, người bản địa cũng có quy luật tương tự.”
“Bay Lévy dường như là quy luật sinh tồn chung của các sinh vật trong môi trường khan hiếm tài nguyên.”
“Đối với những động vật phiêu bạt chân trời, việc tìm thấy bữa ăn tiếp theo không chỉ dựa vào vận may, mà còn dựa vào toán học cao cấp.”
“Trong trường hợp hầu như không biết gì về tình hình phân bố của con mồi, hiệu suất của bay Lévy vượt xa chuyển động Brown, đây có lẽ là lý do tại sao khi chúng cầu may đều sẽ chuyển sang chế độ bước đi phong nhã kiểu Lévy.”
“Vì vậy, sau này các nhà sinh học đã đưa ra giả thuyết tìm kiếm thức ăn bay Lévy, dùng để khái quát những bước đi phong nhã của động vật khi phó mặc cho số phận.”
“Tuy nhiên, động vật hoang dã phó mặc cho số phận, không có nghĩa là Harley cũng phải phó mặc cho số phận, chúng ta có thể giúp nó nhận thức được xác suất gặp con mồi ở một số nơi sẽ lớn hơn, trực tiếp thực hiện chuyển động Brown ở vài địa điểm cố định là được, để giúp nó sinh tồn tốt hơn trên thảo nguyên.”
【Trọng tài, tôi tố cáo bên kia hack!】
【Tố cáo vô hiệu!】
【Thật là vãi chưởng, anh là streamer đầu tiên mà tôi thấy, nghiêm túc giảng kiến thức toán học ở một buổi livestream ngoài trời đấy】
【Đúng là học tốt toán lý hóa, đi khắp thiên hạ cũng không sợ.】
【Bạn tưởng toán lý hóa không thể hoang dã sinh tồn, thực ra chỉ là bạn biết quá ít, cộng thêm học chưa tới nơi tới chốn thôi (hài hước)】
Ngồi sau tảng đá với Harley nửa ngày trời, cuối cùng vào lúc giữa trưa, Tất Phương đã gặp được con mồi thực sự đầu tiên của mình trên thảo nguyên.
Một con đà điểu!